រដ្ឋាភិបាល​ថ្មី​ថៃ​​ទំនង​គ្មាន​ស្ថិរភាព​ឡើយ​​ហើយ​នឹង​មាន​​ជីវិត​ខ្លី​បំផុត​

26-03-2019 1:30 pm 3472
លោកប្រាយុទ្ធ ចាន់អូចានិងអ្នកស្រីស៊ូដារ៉ាត់បេក្ខជននាយករដ្ឋមន្ដ្រីបក្សភឿថៃ

​បន្ទាប់​ពី​រដ្ឋប្រហារ​ឆ្នាំ​២០១៤ ប្រទេស​ថៃ​ត្រូវបាន​ដឹកនាំ​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​យោធា ដើម្បី​ស្ដារ​សណ្ដាប់ធ្នាប់​ឡើងវិញ​ក្រោយ​មាន​ភាពចលាចល​ធ្ងន់ធ្ងរ​។ នៅពេល​យោធា​ចូល​មក​ដឹកនាំ​ប្រទេស ប្រជាជន​ដែល​ប្រឆាំង​នាំគ្នា​រិះគន់ថា យោធា​រំលោភបំពាន​សិទ្ធិ​សេរីភាព​របស់​ពួកគេ ព្រមទាំង​បាន​ចាប់ខ្លួន​អ្នក​នយោបាយ​ជាច្រើនរូប​។ ប្រជាជន​មួយចំនួន​រួម​ទាំង​អន្ដរជាតិ​ទទូច​ឲ្យ​ថៃ​រៀបចំ​ការបោះឆ្នោត​ជាថ្មី ដើម្បី​នាំ​យក​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​ត្រឡប់មកវិញ​។ ទីបំផុត​ការបោះឆ្នោត​បាន​ប្រារព្ធ​ធ្វើឡើង​ដោយ​ជោគជ័យ​កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​២៤​មីនា ប៉ុន្ដែ​មិន​ទាន់​ប្រកាស​លទ្ធផល​ជា​ផ្លូវការ​ទេ​។ ជុំវិញ​ស្ថានភាព​នយោបាយ​ថៃ​នៅ​ពេល​នេះ មាន​អ្នកជំនាញ​មួយចំនួន​មើលឃើញថា រដ្ឋាភិបាល​ថ្មី​របស់​ថៃ​នឹង​គ្មាន​ស្ថិរភាព​ឡើយ ហើយ​វិបត្ដិនយោបាយ​ក៏​មិន​អាច​បញ្ចប់​ដោយ​ងាយៗ​ដែរ​។ 

សំឡេង៖

​ការបោះឆ្នោត​នៅ​ប្រទេស​ថៃ តើ​ដំណើការ​ទៅ​យ៉ាងម៉េច​​?

ការបោះឆ្នោត​ជា​លើកដំបូង​របស់​ថ្ងៃ​កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​២៤​មីនា គិត​តាំង​ពី​រដ្ឋប្រហារ​ទម្លាក់​រដ្ឋាភិបាល​អ្នក​ស្រី​យី​ង​ឡាក់ ស៊ីណាវ៉ាត្រា​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៤ បាន​បិទ​បញ្ចប់​ដោយ​ជោគជ័យ គឺ​មណ្ឌល​បោះឆ្នោត​បាន​បើកទ្វារ​នៅ​ម៉ោង​៨​ព្រឹក​និង​បិទទ្វារ​នៅ​ម៉ោង​៥​រសៀល​ថ្ងៃ​ដដែល​។ តាម​តួលេខ​បង្ហាញ​ឲ្យដឹងថា​មានប្រជាជន​ទៅ​ចុះ​ឈ្មោះ​បោះឆ្នោត​សរុប​ប្រមាណ​ជាង​៥០​លាន​នាក់ ក្នុងនោះ​មាន​ប្រមាណ​ជាង​៧​លាន​នាក់​ជា​អ្នក​ទើប​ចុះ​ឈ្មោះ​បោះឆ្នោត​លើក​ដំបូង​។ ប៉ុន្ដែ​ក្រោយ​ការបោះឆ្នោត​គណៈកម្មាធិកា​រ​ជាតិ​រៀបចំ​ការបោះឆ្នោត​ថៃ​បានឲ្យដឹងថា អ្នក​ទៅ​បោះឆ្នោត​មានតែ​ជាង​៦០​ភាគរយ​ប៉ុណ្ណោះ​។ ករណី​នេះ​ក៏​កំពុង​បង្ក​ជា​ចម្ងល់​យ៉ាងខ្លាំង និង​មាន​សំណួរ​ចោទឡើង​ជុំវិញ​លទ្ធផល​ឆ្នោត​បឋម​ផងដែរ​។​

តើ​លទ្ធផល​បឋម​ដែល​ប្រកាស​ក្រោយ​ការបោះឆ្នោត​យ៉ាងណាដែរ​​?

​សូមបញ្ជាក់​ថា តាម​គ្រោងទុក​លទ្ធផល​ផ្លូវការ​នឹង​ត្រូវ​ប្រកាស​មួយ​ថ្ងៃ​បន្ទាប់​ពី​ការបោះឆ្នោត ហើយ​លទ្ធផល​បឋម​ត្រូវ​ប្រកាស​នៅ​យប់​ថ្ងៃ​បោះឆ្នោត​តែម្ដង​។ តែ​លទ្ធផល​ផ្លូវការ​ត្រូវ​លើក​ពេល​រហូតដល់​ថ្ងៃទី​០៩​ខែ​ឧសភា​វិញ ដោយ​គ​.​ជ​.​ប​មិន​បាន​បង្ហាញ​ពី​មូលហេតុ​ទេ​។ និយាយ​ពី​លទ្ធផល​បណ្ដោះអាសន្ន​បាន​ប្រកាស​កាលពី​យប់​ថ្ងៃទី​២៤​មីនា​ដូច​កំណត់ តែ​ឃើញ​មាន​គណបក្ស​មួយ​ចំនួន​ហាក់​មិន​ទាន់​អាច​ទទួលយកបាន​ដោយ​ពេញចិត្ដ ដោយ​ខ្លះ​ចោទ​ថា​មាន​ការ​លួច​សន្លឹកឆ្នោត ក្លែងបន្លំ​សន្លឹកឆ្នោត​ជាដើម ហើយ​គ ជ ប​ក៏​មិន​ទាន់​ឆ្លើយតប​យ៉ាងណា​ដែរ​ព្រោះ​មិនមែន​ជា​លទ្ធផល​ផ្លូវការ​។ 

​លទ្ធផល​ក្រោយ​រាប់​សន្លឹកឆ្នោត​បាន​ជាង​៩០​ភាគរយ គណបក្ស​ភឿ​ថៃ​ជា​បក្ស​របស់​អតីត​នាយករដ្ឋមន្ដ្រី​ថៃ​ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត្រា​ឈ្នះ​អាសនៈ​ក្នុង​រដ្ឋសភា​ចំនួន​១៣៧​អាសនៈ រីឯ​គណបក្ស​ផា​ឡាំង​ប្រា​ចា​រ៉ាត់​របស់លោក​ប្រា​យុទ្ធ ចាន់​អូ​ចា ឈ្នះ​អាសនៈ​តាម​មណ្ឌលបោះឆ្នោត​តែ​៩៧​អាសនៈ​ប៉ុណ្ណោះ​។ បូក​បន្ថែម​អាសនៈ​ទទួលបាន​តាម​ប្រព័ន្ធ​ចុះបញ្ជី​អាសនៈ​ក្នុង​គណបក្ស បក្ស​ផា​ឡាំង​ប្រា​ចា​រ៉ាត់​ទទួលបាន​១១៦​អាសនៈ​(​សារព័ត៌មាន​ខ្លះ​ចុះផ្សាយ​១២១​អាសនៈ​) ដែល​ចំនួន​នេះ​នៅតែ​តិច​ជាង​គណបក្ស​ភឿ​ថៃ​ដដែល​។

ក្រៅពី​នេះ​គណបក្ស​អនាគត​ឆ្ពោះទៅមុខ​(Future Forward)​ជា​គណបក្ស​ថ្មី​ទទួលបាន​៨១​អាសនៈ គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​របស់​លោក​អា​ភី​ស៊ីត វេចា​ជីវ៉ា​ទទួលបាន​៥០​អាសនៈ គណបក្ស​ភូមិ​ចៃ​ថៃ​(​មោទនភាព​ថៃ​)​ទទួលបាន​៥០​អាសនៈ និង​មាន​គណបក្ស​ផ្សេងៗ​ទៀត​ទទួលបាន​អាសនៈ​តិច​ជាង​នេះ​។ ចំពោះ​គណបក្ស​ផា​ឡាំង​ប្រា​ចា​រ៉ាត់ ទោះបី​ទទួលបាន​អាសនៈ​តិច​ជាង​បក្ស​ភឿ​ថៃ ប៉ុន្ដែ​គិតពី​ចំនួន​អ្នកគាំទ្រ​វិញ​មាន​មាន​រហូត​ដល់​៧.៩​លាន​សំឡេង ប្រៀបធៀប​ទៅ​គណបក្ស​ភឿ​ថៃ​មាន​តែ​៧.៤​លានសំឡេង​ប៉ុណ្ណោះ​។ សម្អាង​លើ​លទ្ធផល​នេះ​ជា​ដើមហេតុ​ដែល​បក្ស​ទាំង​ពីរ​អះអាង​រៀងៗ​ខ្លួន​ថា ពួក​គេ​គួរតែ​ទទួលបាន​សិទ្ធិ​ក្នុង​ការដឹកនាំ​បង្កើត​រដ្ឋាភិបាល​ថ្មី​ជា​រដ្ឋាភិបាលចម្រុះ  ដោយ​ម្ខាង​ទទួលបាន​អាសនៈ​ក្នុង​សភា​ច្រើនជាង ហើយ​ម្ខាង​ទៀត​ថា​មាន​សន្លឹកឆ្នោត​គាំទ្រ​ច្រើន​ជាង​។​

​​​ការបង្កើត​រដ្ឋាភិបាលស្ថិតក្រោម​ការធ្វើកំណែទម្រង់​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​របស់​យោធា​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៧ តើ​ដំណើរការ​យ៉ាង​ដូចម្ដេច​?

​ជា​ការពិត​តាំង​ពី​ចូល​ក្ដោប​ក្ដាប់​អំណាច​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៤ នៅ​ឆ្នាំ​២០១៧​របប​យោធា​បាន​រៀបចំ​ការបោះឆ្នោត​ប្រជាមតិ​រហូត​មាន​ការគាំទ្រ​ពី​រដ្ឋសភា​និង​ព្រឹទ្ធសភា សម្រេច​ឲ្យធ្វើ​វិសោធនកម្ម​រដ្ឋធម្ម​នុ​ញ្ញ​។ ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការបង្កើត​រដ្ឋាភិបាល​គឺ​គណបក្ស​ដែល​មាន​សំឡេង​ភាគច្រើន​ក្នុង​សភា​មាន​សិទ្ធិ​បង្កើត​រដ្ឋាភិបាល​ដោយ​ខ្លួនឯង​។ ប៉ុន្ដែ​បើ​សំឡេង​មិន​គ្រប់គ្រាន់​គណបក្ស​លេចធ្លោ​នោះ ត្រូវ​ស្វែងរក​គណបក្ស​ផ្សេង​ចងសម្ព័ន្ធ​បង្ក្រប់​សំឡេង​ភាគច្រើន ដើម្បី​អាច​បង្កើត​រដ្ឋាភិបាលចម្រុះ​មួយ​។ 

​ចំណុច​ដែល​ខុសប្លែក​ក្នុង​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ថ្មី​គឺ​ថា សមាជិក​ព្រឹទ្ធសភា​ទាំង​២៥០​រូប​ត្រូវ​តែងតាំង​ដោយ​ស្វ័យប្រវត្ដិ​ពី​សំណាក់​យោធា​។ សូម​ជម្រាប​ថា​ទាំង​សមាជិក​រដ្ឋសភា​និង​ព្រឹទ្ធសភា មាន​សិទ្ធិជ្រើ​រើស​បេក្ខជ​ននាយករដ្ឋមន្ដ្រី​ឲ្យធ្វើ​ជា​នាយករដ្ឋមន្ដ្រី​ថ្មី​។ ត្រង់នេះ​ហើយ​ទើប​មាន​ការចោទប្រកាន់​ថា លោក​ប្រា​យុទ្ធ ចាន់​អូ​ចា​មាន​ចេតនា​ចង់​បន្ដ​ក្រាញ​អំណាច ព្រោះ​លោក​បាន​រៀបចំ​អ្នកគាំទ្រ​នៅ​ព្រឹទ្ធសភា​រួចជាស្រេច​។ 

​គិត​ពី​ការបង្កើត​រដ្ឋាភិបាល​ថ្មី​ដោយ​ខ្លួនឯង លោក​ប្រា​យុទ្ធ​ត្រូវការ​អាសនៈ​នៅ​រដ្ឋសភា​តែ​១២៦​អាសនៈ​ប៉ុណ្ណោះ បូក​បន្ថែម​អាសនៈ​នៅ​ព្រឹទ្ធសភា​ទាំង​២៥០​ដែល​មាន​ស្រាប់ នោះ​លោក​ប្រា​យុទ្ធ​នឹងមាន​៣៧៦​អាសនៈ​ស្មើនឹង​៥០​បូក​១​នៃ​៧៥០​អាសនៈ​នៅ​សភា​ទាំង​ពីរ​។ រីឯ​គណបក្ស​ភឿ​ថៃ​បើ​ចង់​បង្កើត​រដ្ឋាភិបាល​ដោយ​ខ្លួនឯង ត្រូវតែ​យក​ឈ្នះ​ឲ្យបាន​៥០​បូក​១​ដែរ ប៉ុន្ដែ​មិន​ទំនងជា​អាច​ធ្វើបាន​ទេ​ដោយ​លទ្ធផល​បឋម​រាប់​សន្លឹកឆ្នោត​បាន​ជាង​៩០​ភាគរយ​ទៅ​ហើយ​ទទួលបាន​តែ​១៣៧​អាសនៈ​ប៉ុណ្ណោះ​។ រឿង​នៅ​សង្ឃឹម​គឺ​ការ​ចាប់ដៃ​ជាមួយ​គណបក្ស​ផ្សេង​បង្គ្រប់​សំឡេង​ភាគច្រើន​ដាច់ខាត​។ យ៉ាងណា​ក៏​ដោយ​អ្វី​ជាក់ស្ដែង​ពិតប្រាកដ ត្រូវ​រង់ចាំ​រហូតដល់​លទ្ធផល​ផ្លូវការ​ត្រូវ​ប្រកាស​សិន​។​

​នឹកភ្នក​ដល់​រដ្ឋាភិបាល​ថ្មីដែល​នឹង​ចេញ​ជា​រូបរាង​ក្នុង​ពេលខាងមុខ តើ​អាច​នឹង​មាន​ស្ថិរភាព​ទេ​?

​បើ​តាម​ការលើកឡើង​ពី​លោក​ប្រា​ចាក់ កង​គី​រ៉ា​ទី​(Prajak Kongkirati) សាស្ដ្រាចារ្យ​វិទ្យាសាស្ដ្រ​នយោបាយ​នៃ​សាកលវិទ្យាល័យ​ធម្មា​សាទ​(Thammasat University) មិន​ថា​គណបក្ស​លោក​ប្រា​យុទ្ធ​ឈ្នះ​ឬ​គណបក្ស​លោក​ថាក់ស៊ីន​ឈ្នះ​ក៏ដោយ រដ្ឋាភិបាល​នៃ​បក្ស​ទាំងពីរ​នឹង​ជា​រដ្ឋាភិបាល​ទន់ខ្សោយ​ហើយ​គ្មាន​ស្ថិរភាព​ទេ​។ លោក​បន្ថែម​ថា​រដ្ឋាភិបាល​អាច​ដួលរលំ​ក្នុង​ពេល​មួយ​ឆ្នាំ​ឬ​មួយ​ឆ្នាំ​កន្លះ​យ៉ាងយូរ ហើយ​បន្ទាប់មក​អាច​នឹង​មាន​ការបោះឆ្នោត​ជា​ថ្មី​ក្នុង​ពេល​ឆាប់ៗ​។​

​រយៈពេល​៥​ឆ្នាំ​នៃ​ការដឹកនាំ​របស់​របប​យោធា បាន​ទទួលរង​ការរិះគន់​យ៉ាង​ខ្លាំង​ថា​បាន​រំលោភ​សិទ្ធិមនុស្ស និង​ធ្វើឲ្យ​មាន​វិសមភាព​សេដ្ឋកិច្ច​។ ទំនាក់ទំនង​របស់​ថៃ​ជាមួយ​អាមេរិក​ក៏​តានតឹង​ដោយសារ​តែ​រដ្ឋប្រហារ​ឆ្នាំ​២០១៤ ហើយ​លោក​ប្រា​យុទ្ធ​បាន​ព្យាយាម​ស្វែងរក​ភាពស្របច្បាប់​តាមរយៈ​ការបោះឆ្នោត ដើម្បី​ផ្ដល់​មក​វិញ​នូវ​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​។ ក្រុមប្រឆាំង​រិះគន់ថា​ប្រព័ន្ធ​នយោបាយ​ថ្មី​បង្កើតឡើង​ដោយ​យោធា​មាន​លក្ខណៈ​មិន​រឹងមាំ ដោយសារតែ​មិន​ត្រូវ​បាន​ទទួលយក​ដោយ​ភាគី​ទាំងអស់ កត្ដា​នេះ​នឹង​បង្ក​ជា​ការចាប់ផ្ដើម​តស៊ូ​ជា​ថ្មី​នៅក្នុង​ប្រទេស​ថៃ​។​

​គ្មាន​គណបក្ស​ណាមួយ​អាច​ឈ្នះ​សំឡេង​គ្រប់គ្រាន់ ដើម្បី​ជ្រើសរើស​នាយករដ្ឋមន្ដ្រី​និង​បង្កើត​រដ្ឋាភិបាល​បានឡើយ​។ លទ្ធផល​នៃ​ភាពច្របូកច្របល់​អាច​នឹង​កើតមានឡើង ព្រោះ​មាន​យោធា​ដែល​គាំទ្រ​លោក​ប្រា​យុទ្ធ ចាន់​អូ​ចា​ដល់​២៥០​សំឡេង​រួច​ទៅ​ហើយ​នៅ​ព្រឹទ្ធសភា ករណី​ខ្វះ​សំឡេង​ភាគច្រើន​នៅ​រដ្ឋសភា​។ ថា​មិន​ត្រូវ​ការតស៊ូ​ដោយ​ហិង្សា​ផ្នែក​នយោបាយ​នៃ​អ្នកគាំទ្រ​លោក​ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត្រា​អាច​នឹង​ផ្ទុះ​ឡើង​ជា​ថ្មី​ទៀត ព្រោះ​គណបក្ស​នេះ​នៅតែ​មាន​អ្នកគាំទ្រ​ច្រើន​ពិសេស​ក្នុង​តំបន់​ភាគ​ខាងជើង​និង​ភាគ​ឦសាន​ប្រទេស​ថៃ​។​

​ប្រសិនបើ​គណបក្ស​ភឿ​ថៃ​ឈ្នះ​សំឡេង​អាច​បង្កើត​រដ្ឋាភិបាល​វិញ ក៏​មិន​ប្រាកដ​ដែរ​ថា​មេដឹកនាំ​យោធា​នឹង​ឆ្លើយតប​យ៉ាងណា​នោះ​។ នេះ​ជា​ការបញ្ជាក់​របស់លោក​ច​ន ស៊ីអូ​ស៊ី​អា​រី​(John Ciorciari) អ្នកជំនាញ​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ​Michigan​។ លោក​បន្ថែមថា ដោយ​មិន​គិត​ពី​លទ្ធផល​ឆ្នោត​យ៉ាងណាទេ ការបោះឆ្នោត​លើក​នេះ​មិន​ទំនង​អាច​បញ្ចប់​វិបត្ដិ​នយោបាយ ដែល​អូសបន្លាយ​ជាច្រើន​ឆ្នាំ​នៅក្នុង​ប្រទេស​ថៃ​បាន​ដោយ​ស្រួល​ឡើយ ស្រប​ពេល​មិន​ទាន់​ប្រកាស​លទ្ធផល​ផ្លូវការ​ផង គណបក្ស​ធំៗ​ទាំង​ពីរ​កំពុង​ប្រជែង​ចង់​ដឹកនាំ​បង្កើត​រដ្ឋាភិបាល​ថ្មី​រៀងៗ​ខ្លួន​ទៅ​ហើយ​៕

ព័ត៌មានផ្សេងទៀត