ចិន​កំពុង​​ប្រើ​យុទ្ធសាស្ដ្រ​​សំខាន់​ពីរ​​វាទទី​​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​​ខាងត្បូង​

28-07-2020 3:58 pm 688

​ជម្លោះ​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង​ហាក់​ស្ងប់ស្ងាត់​មួយរយៈ បន្ទាប់ពី​ការ​ផ្ទុះឡើង​នៅ​វិបត្ដិកូ​វីដ​-១៩​។ ពិភពលោក​ជាប់រវល់​ខ្នះខ្នែង​រក​វិធីសាស្ដ្រ​ទប់ស្កាត់​ការឆ្លង​រាតត្បាត និង​ស្វែងរក​វ៉ាក់សាំង​និង​ថ្នាំ​ព្យាបាល​។ ប៉ុន្ដែ​នៅពេល​គ្រប់​ប្រទេស​កំពុង​រវល់ ចិន​ដែល​ហាក់​គ្រប់គ្រង​បានកូ​វីដ​-១៩​មិន​ភ្លេច​ឡើយ​បាន​បោះដៃ​មួយ​ទៅ​ពង្រីក​អំណាច​របស់ខ្លួន​បន្ដ​ក្នុង​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង​ឡើងវិញ ស្របពេល​ប្រទេស​មាន​វិវាទ​កំពុង​ផ្ដោត​ខ្លាំង​លើ​ការទប់ស្កាត់​កូវី​ដ​-១៩​។ មានការ​លើកឡើងថា​ចិន​កំពុង​ឆ្លៀតឱកាស​នេះ​ពង្រីក​អានុភាព​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង​។ តើ​នេះ​ជាការ​ឆ្លៀតឱកាស​ឬ​ជា​ផែនការ​យុទ្ធសាស្ដ្រ​មាន​ស្រាប់​របស់​ចិន​? តើ​ប្រទេស​មាន​ជម្លោះ​ជាមួយ​ចិន​គួរ​ធ្វើយ៉ាងណា​បន្ដទៀត​?

​​បន្ទាប់ពី​ការ​ផ្ទុះឡើង​នូវ​វីរុស​កូរ៉ូ​ណាឬកូវី​ដ​-១៩​កាលពី​ចុងឆ្នាំ​២០១៩ វិបត្ដិ​នេះ​បាន​ក្លាយជា​វិបត្ដិ​សកល​បង្ក​ការព្រួយបារម្ភ​ទូទាំង​ពិភពលោក ធ្វើឲ្យមាន​ការយកចិត្ដទុកដាក់​ដោះស្រា​យយ៉ាងខ្លាំងបំផុត​។ គ្រប់​បណ្ដា​ប្រទេស​ទាំងអស់​បាន​ទម្លាក់​បញ្ហា​មិន​សំខាន់​ចោល​សិន ជាក់ស្ដែង​មាន​វិបត្ដិ​ធំៗ​មួយចំនួន​ត្រូវបាន​ប្រទេស​មាន​វិវាទ​ដកឃ្លា​មួយអន្លើ​យក​ពេល​ដោះស្រាយ​វិបត្ដិកូ​វីដ​-១៩ ដូចជា​សង្គ្រាម​ពាណិជ្ជកម្ម​អាមេរិក​-​ចិន ជម្លោះ​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង​ជាដើម​។ 

​ប៉ុន្ដែ​សម្រាប់​ប្រទេស​ចិន​នៅពេលកូ​វីដ​-១៩​ហាក់​ស្ថិតក្រោម​ការគ្រប់គ្រង ចិន​ក៏​ចាប់ផ្ដើម​បង្កើន​សកម្មភាព​សំខាន់ៗ​ឡើងវិញ ដែល​ក្នុងនោះ​មាន​ជាអាទិ៍ការបង្កើន​សកម្មភាព​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង​។ ក្រុមអ្នកតាមដាន​ស្ថានការណ៍​លើកឡើងថា ចន្លោះពេល​ប្រទេស​មាន​ជម្លោះ​ជាមួយ​ចិន​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង កំពុង​រវល់​នឹង​ការដោះស្រាយ​វិបត្ដិកូ​វីដ​-១៩ ចិន​ក៏​ឆ្លៀតឱកាស​ពង្រីក​អានុភាព​បន្ថែម​នៅ​ដែនទឹក​មួយ​នេះ​។​

​មាន​ហេតុការណ៍​កើតឡើង​ថ្មីៗ​នៅ​ដែនសមុទ្រ រាប់បញ្ចូល​ការ​លិច​ទូក​នេសាទ​វៀតណាម​ក្រោយ​បុក​គ្នា​ជាមួយ​នាវា​ល្បាត​ចិន នៅ​ជិត​ប្រជុំ​កោះ​ជម្លោះ​ប៉ា​រ៉ា​សែ​ល រួម​នឹង​ការបញ្ជូន​នាវា​Haiyang Dizhi 8​របស់​ចិន​ទៅក្នុង​តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្ដាច់មុខ​ម៉ាឡេស៊ី​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង​ផងដែរ​។ ទីក្រុង​ប៉េកាំង​ក៏​ចាត់វិធានការ​ដើម្បី​គ្រប់គ្រង​នៅ​ដែនទឹក​ជម្លោះ ដោយ​បានប្រកាស​កាលពី​ខែមេសា​នូវ​ការបង្កើត​តំបន់​គ្រប់គ្រង​ស្ថិតក្រោម​សិទ្ធិអំណាច​របស់​ទី​ក្រុងសាន់​សា​។​

​អ្នកវិភាគ​មួយចំនួន​ជឿជាក់ថា​ទីក្រុង​ប៉េកាំង​កំពុង​ទាញយក​ប្រយោជន៍ ចន្លោះពេល​ផ្ទុះឡើង​នូវ​ការឆ្លង​រាតត្បាត​កូវី​ដ​-១៩ ដើម្បី​បង្កើន​វត្ដ​មាន​ក្នុង​ដែនទឹក​ជម្លោះ​។ ប៉ុន្ដែ​តាមពិត​សកម្មភាព​ចិន​ដូច្នេះ​អាច​និយាយបានថា​មិនមែនជា​រឿង​ថ្មី​ទេ វា​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​កិច្ចខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​របស់​ចិន​យូរណាស់​មកហើយ ក្នុង​ការទាមទារ​កាន់​កាប់​ទាំងស្រុង​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង​។​

​ទីក្រុង​ប៉េកាំង​បាន​ប្រើ​យុទ្ធសាស្ដ្រ​ពីរ​ដាច់ដោយឡែក​ពីគ្នា យុទ្ធសាស្ដ្រ​ទីមួយ​ចិន​បាន​បន្ដ​ឥតឈប់ឈរ​បញ្ជូន​យោធា​ចូល​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង សាងសង់​កោះ​សិប្បនិម្មិត និង​ដាក់ពង្រាយ​នាវា​ល្បាត​ចូលក្នុង​ដែនទឹក​ជម្លោះ​ជាមួយ​ប្រទេស​ផ្សេង​។ ចំណែក​យុទ្ធសាស្ដ្រ​មួយទៀត ចិន​បាន​ព្យាយាម​បង្ហាញថា​ខ្លួន​ជា​ដៃគូ​សហ​ប្រតិ​បត្ដិកា​រ​ជាមួយ​ប្រទេស​ដែលទាម​ទារ​យក​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង​នៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​។ បន្ទាប់ពី​មាន​សេចក្ដីសម្រេច​របស់​តុលាការ​អាជ្ញាកណ្ដាល​អន្ដ​រ​ជាតិ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៦ ដែល​កាត់ក្ដី​ឲ្យ​ចិន​ចាញ់​ហ្វីលីពីន​លើ​វិវាទ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង ស្ទើរតែ​ពេញ​៣​ឆ្នាំ​ដែល​ចិន​បាន​ខិតខំ​ដើរតួ​បង្ហាញ​ជំហរ​ផ្សះផ្សា​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង​។

ចិន​យល់ព្រម​ចរចា​លើ​ក្រម​ប្រតិ​ប​ត្ដិ​(COC)​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង ដោយ​រដ្ឋមន្ដ្រីការបរទេស​ចិន​លោក​វ៉ាង យី​សង្ឃឹម​យ៉ាង​មុតមាំ​ការចរចា​ពី​ក្រិត្យក្រម​នេះ​នឹង​បញ្ចប់នៅ​ឆ្នាំ​២០២១​។ បើទោះបីជា​ចិន​ព្យាយាម​បង្ហាញខ្លួន​ជា​អ្នកសម្របសម្រួល​វិវាទ ប៉ុន្ដែ​ក៏​នៅមាន​ការយល់ឃើញថា​គ្រាន់​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ការប៉ុនប៉ង​របស់​ចិន ធ្វើឲ្យ​ប្រសើរឡើង​នូវ​មុខមាត់​របស់ខ្លួ​ន​នៅក្នុង​តំបន់​ប៉ុណ្ដោះ ក្រោយ​មាន​សេចក្ដីសម្រេច​ឆ្នាំ​២០១៦​។​

​បើ​និយាយ​ពី​ប្រទេស​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​កំពុងមាន​ជម្លោះ​ជាមួយ​ចិន​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង មានតែ​បួន​ប្រទេស​ប៉ុណ្ណោះ​គឺ​វៀតណាម ហ្វីលីពីន ម៉ាឡេស៊ី និង​ព្រុយ​ណេ​។ ពេលខ្លះ​ប្រទេស​ទាំងនេះ​ក៏​មិនបាន​ប្រឹង​ប្រឆាំង​ការអះអាង​របស់​ចិន​ខ្លាំងពេក​ដែរ ព្រោះ​ការចាត់ទុក​សកម្មភាព​ចិន​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង​ជា​រឿង​ខុសច្បាប់ បាន​ប្រែក្លាយជា​ភាពចម្រូងចម្រាស​ដោះស្រាយ​មិន​ចេញ​អស់​រាប់​ឆ្នាំ​។ ឥរិយាបថ​មិន​អើពើ​ពេលខ្លះ​របស់​បណ្ដា​រដ្ឋ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​ទាំងនេះ ក៏​កើតឡើង​ពី​បញ្ហា​សេដ្ឋកិច្ច បញ្ហា​សន្ដិសុខ ដែល​បណ្ដា​រដ្ឋ​តូចៗ​ត្រូវ​ប្រឈមមុខ​ជាមួយ​ប្រទេស​ចិន​។​

​ចិន​ពិតជា​មាន​ភាពប៉ិនប្រសព្វ​ខ្លាំង យក​វិស័យសេដ្ឋកិច្ច​ទៅ​លើក​ទឹកចិត្ដឬ​ហៅថា​បំបិទ​មាត់ប្រទេស​នៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ជុំវិញ​ជម្លោះ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង​។ ឧទាហរណ៍​ជាក់ស្ដែង​ប្រធានាធិបតី​ហ្វីលីពីន​លោក​រ៉ូ​ឌ្រី​ហ្គោ ឌុយ​ទែ​តេ ជា​ច្រើនលើកច្រើនសា​រលោក​បាន​យក​សេចក្ដីសម្រេច​តុលាកា​រ​អាជ្ញាកណ្ដាល​អន្ដរជា​តិ​ទុក​នៅ​មួយ​ឡែក ជា​ថ្នូរ​នឹង​ការវិនិយោគ​និង​បង្កើត​កិច្ចសហប្រតិបត្ដិការ​ជាមួយ​ចិន​លើ​គម្រោង​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​។ សម្ពាធ​លើ​ប្រទេស​នៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​ទំនង​នឹង​កើនឡើង​ក្រោយ​បញ្ចប់​វិបត្ដិកូ​វីដ​-១៩ ព្រោះ​អាចមាន​ប្រទេស​ច្រើន​ប្រឈម​វិបត្ដិ​សេដ្ឋកិច្ច​។ ដូច្នេះ​ចង់​ឬ​មិន​ចង់​ចិន​នឹង​យក​វិស័យសេដ្ឋកិច្ច ធ្វើជា​កូនសោ​ចាក់​បំបិទមាត់​ប្រទេស​ជួប​វិបត្ដិ​សេដ្ឋកិច្ច មិនឲ្យ​និយាយ​ពី​ជម្លោះ​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង​។​

​ចង់​តទល់​ជាមួយ​ចិន​សម្អាង​លើ​ប្រទេស​តែ​បួន​ក្នុងចំណោម​ប្រទេស​សមាជិក​អាស៊ាន​ទាំង​១០ មិនអាច​សង្ឃឹមថានឹង​ជោគជ័យ​ឬ​អាច​យក​ប្រៀប​លើ​ចិន​បានឡើយ​។ ចង់ឲ្យមាន​កិច្ចសហកា​ររ​វាង​ប្រទេស​អាស៊ាន​ទាំង​១០​ក៏​ពិបាក​ទៅរួច ព្រោះ​រដ្ឋ​ដែល​គ្មាន​វិវាទ​ជាមួយ​ចិន​ទទួលបាន​ផលប្រយោជន៍​ផ្សេងគ្នា​។ ផ្លូវ​ដែល​អាច​តតាំង​ជាមួយ​ចិន​បាន​និង​សង្ឃឹម​មាន​ប្រសិទ្ធភាព ចន្លោះពេល​ចិន​កំពុង​ពង្រីក​អំណាច​រាល់ថ្ងៃ​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង រឿង​សំខាន់បំផុត​អាស៊ាន​ត្រូវតែ​រួបរួមគ្នា​បើ​ចង់​គេច​ចេញពី​សេណា​រី​យ៉ូមិ​ន​អាច​មើលឃើញ​របស់​ចិន ដែល​ព្យាយាម​មិន​ទម្លាក់​ដៃ​ចង់​គ្រប់គ្រង​ទាំងស្រុង​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង​។​

​សកម្មភាព​របស់​ចិន​នៅពេល​ថ្មីៗ​នេះ ក៏​អាច​ដាស់​អារម្មណ៍​ប្រទេស​នៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​ឲ្យដឹងពី​តថភា​ពជាក់​ស្ដែង នៃ​យុទ្ធសាស្ដ្រ​ទីក្រុង​ប៉េកាំង​ដែល​បង្កើត​វត្ដ​មាន​ជា​បណ្ដើរៗ​និង​ជា​ប្រព័ន្ធ ធ្វើឲ្យ​ការទាមទា​ររបស់ខ្លួន​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង​ក្លាយជា​រឿង​ស្របច្បាប់​។ ការឈ្លានពាន​របស់​ចិន​ក្នុងពេល​ថ្មីៗ​នេះ គឺ​ផ្ទុយស្រឡះ​ពីអ្វី​ដែល​បាន​អះអាងថា​មាន​ឆន្ទៈ​សហការ​និង​សម្របសម្រួល​ជម្លោះ​។ ខណៈ​ការរួបរួម​រវាង​ប្រទេស​អាស៊ាន​ដើម្បី​ឆ្លើយតប​នឹង​ចិន​នៅតែ​ជា​បញ្ហា​ប្រឈម ការផ្ដោត​ទៅលើ​បទបញ្ជា​ដែនសមុទ្រ​អាច​ដើរតួ​ជា​កត្ដា​បង្រួបបង្រួម​សម្រាប់​ប្រទេស​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​។ ប្រទេស​ទាំងនេះ​ចាំបាច់​ត្រូវ​ទទួលស្គាល់ថា ទីក្រុង​ប៉េកាំង​មិន​គោរព​តាមច្បាប់​អន្ដរជាតិ​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង ជា​ការគំរាមកំហែង​ដល់​សន្ដិសុខ​ក្នុង​តំបន់​និង​ផលប្រយោជន៍​របស់​រដ្ឋ​តូចៗ​ទាំងអស់​។​

​ច្បាប់​អន្ដរជាតិ​ផ្ដល់ឲ្យ​ប្រទេសតូចៗ​នៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​ទាំងអស់ មាន​សិទ្ធិ​ស្មើគ្នា​ដើម្បី​ការពារ​ផលប្រយោជន៍​របស់​ពួកគេ នៅក្នុង​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​ប្រទេស​មហាអំណាច​ដូចជា​ប្រទេស​ចិន​។ អាស៊ាន​ត្រូវការ​ការប្រាស្រ័យ​ទាក់ទង​កាន់តែ​ប្រសើរ​ជាមួយ​ចិន ដើម្បី​បន្ដ​រក្សា​សណ្ដាប់ធ្នាប់​ផ្អែកលើ​ច្បាប់​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង​។ ប្រទេស​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​មិនអាច​អនុញ្ញាតឲ្យ​ចិន​អនុវត្ដ​គោលការណ៍អ​នុ​គ្រោះ​និយម នៅក្នុង​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង​បានឡើយ ព្រោះ​វា​ជា​ផលប្រយោជន៍​សម្រាប់​ប្រទេស​ទាំងអស់​នៅក្នុង​តំបន់ ដើម្បី​ធានាថា​ច្បាប់​និង​បទដ្ឋាន​សមុទ្រ​ត្រូវបាន​គោរព និង​លើកស្ទួយ​ដោយ​ប្រទេស​ទាំងអស់​មិន​ថា​តូច​ឬ​ធំ​៕

(​ដោយ​៖​ពេញ ផេង​)

ព័ត៌មានផ្សេងទៀត