ព្រោះ​វិបត្ដិ​​ក្រុម​រ៉ូ​ហ៊ីង​យ៉ា យោធា​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​​ត្រូវ​អន្ដរជាតិ​​ព្រួត​ដាក់​​សម្ពាធ​​ជា​បន្ដបន្ទាប់​

25-09-2018 3:35 pm 1026
រូបភាព​មេទ័ព​មីយ៉ាន់ម៉ា

​វិបត្ដិ​ក្រុម​រ៉ូ​ហ៊ីង​យ៉ា  កំពុង​ក្លាយជា​វិបត្ដិ​ជាប់គាំង​ធំ​មួយ​ពិបាក​រក​ដំណោះស្រាយ​។ ពិបាក​រក​ដំណោះស្រាយ​ដោយសារ​ភាគី​មី​យ៉ាន់​ម៉ា ពុំបាន​សហការ​ពេញដៃពេញជើង​។ វិបត្ដិ​នេះ​កំពុង​ទាញ​ការចាប់អារម្មណ៍​ពី​អន្ដរជាតិ មាន​អង្គការសហប្រជាជាតិ តុលាការ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​អន្ដរជាតិ និង​អាមេរិក​ជាដើម កំពុង​ព្រួត​គ្នា​ដាក់​សម្ពាធ​លើ​យោធា​មី​យ៉ាន់​ម៉ា ដែល​ត្រូវគេ​ចោទថា​ជា​អ្នក​ប្រើ​អំពើហិង្សា​យ៉ាង​សាហាវឃោឃៅ​លើ​ក្រុម​រ៉ូ​ហ៊ីង​យ៉ា​។ តើ​អន្ដរជាតិ​រកឃើញ​អ្វីខ្លះ​ទាក់ទង​នឹង​វិបត្ដិ​ក្រុម​រ៉ូ​ហ៊ីង​យ៉ា ហើយ​ដាក់​គំនាប​លើ​យោធា​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​យ៉ាងណាខ្លះ​?

​ជា​បន្ដ​សូម​ស្ដាប់​សេចក្ដីរាយការណ៍​ពី​ពេញ ផេង នៅក្នុង​នាទី​វិភាគ​ព្រឹត្ដិការណ៍​អន្ដ​រ​ជាតិ​ដូចតទៅ​៖

​សំឡេង​៖

​ក្រសួងការបរទេស​អា​មេរិក​កាលពី​ថ្ងៃ​ចន្ទ បានចេញ​របាយការណ៍​មួយ​ស្ដីពី​អំពើ​ឃោ​ឃៅ ដែល​កងទ័ព​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​បានធ្វើ​ដាក់​ក្រុម​មូស្លីម​រ៉ូ​ហ៊ីង​យ៉ា​។ តាមរយៈ​របាយការណ៍​នេះ អាច​នឹង​ធ្វើឲ្យ​អាមេរិក​ដាក់ទណ្ឌកម្ម​បន្ថែម​ប្រឆាំង​អាជ្ញាធរ​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​។ រដ្ឋាភិបាល​អាមេរិក​បាន​ដាក់ទណ្ឌកម្ម​លើកដំបូង​លើ​មេបញ្ជាការ​យោធា​បួនរូប​និង​ប៉ូលិស​ពីររូប ព្រមទាំង​អង្គភាព​យោធា​ចំនួន​ពីរ​ទៀត ប៉ុន្ដែ​ប្រមុខ​កងទ័ព​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​លោក​មីន អ៊ុង​លាង មិនបាន​យកចិត្ដទុកដាក់​នឹង​ទណ្ឌកម្ម​នេះទេ​។​

​ចំពោះ​របាយការណ៍​ថ្មី​ដែល​រដ្ឋាភិបាល​អាមេរិក​ស៊ើបអង្កេត​រកឃើញថា យោធា​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​បានរៀបចំ​ផែនការ​យ៉ាង​ល្អ​បំផុត ព្រមទាំង​មាន​ការសម្របសម្រួល​ក្នុងការ​អនុវត្ដ​ផែនការ​នេះ ដើម្បី​សម្លាប់ រំលោភបំពាន និង​ប្រព្រឹត្ដ​អំពើ​ឃោ​ឃៅ​ផ្សេងៗ​ទៀត​លើ​ក្រុម​ម៉ូ​ស្លីម​ជនជាតិភាគតិចរ៉ូ​ហ៊ីង​យ៉ា​។ ការរៀបចំ​ផែនការ​យ៉ាង​ប្រុងប្រយ័ត្ន​ដូច្នេះ ជា​ចេតនា​គេច​ពី​ការចាប់អារម្មណ៍​ឬ​ថ្កោលទោស​របស់​អន្ដរជាតិ​។ និយាយ​ជារួម​គឺ​យោធា​ចង់​លាក់បាំង​មិនឲ្យ​នរណាម្នាក់ ដឹង​ពី​សកម្ម​ភាពឃោឃៅរ​បស់​ខ្លួន​។​

​របាយការណ៍​ចេញផ្សាយ​ដំបូង​ដោយ​ទីភ្នាក់ងារ​សារព័ត៌មាន​អង់គ្លេស​រ៉​យ​ទ័រ កើតចេញពី​ការចុះទៅ​សម្ភាសន៍​ក្រុម​រ៉ូ​ហ៊ីង​យ៉ា​ដោយផ្ទាល់ នៅក្នុង​ជំរំ​ស្នាក់នៅ​បណ្ដោះអាសន្ន​ក្នុងប្រទេស​បង់​ក្លា​ដែស​។ ក្រុម​រ៉ូ​ហ៊ីង​យ៉ា​ប្រមាណ​ជិត​៧០​ម៉ឺន​នាក់​កំពុងស្នាក់នៅ​ទីនោះ បន្ទាប់ពី​ពួកគេ​ភៀសខ្លួន​ចេញពី​រដ្ឋ​រ៉ាក់​ហ៊ីន​កាលពី​ឆ្នាំមុន ដោយសារតែ​ការបង្ក្រាប​របស់​យោធា​។ ការ​ស្នាក់នៅ​ក្នុង​ជំរំ​បណ្ដោះអាសន្ន កំពុង​ជួប​ផលវិបាក​ដោយសារ​ខ្វះ​ស្បៀងអាហារ​។

តាម​ការចុះទៅ​សម្ភាសន៍​ក្រុម​រ៉ូ​ហ៊ីង​យ៉ា អំពើហិង្សា​នៅ​រដ្ឋ​រ៉ាក់​ហ៊ីន​ក្នុង​ភាគ​ខាងជើង​ប្រទេស​មី​យ៉ាន់​ម៉ា ពិតជា​សាហាវឃោឃៅ​ណាស់​។ ក្រុម​រ៉ូ​ហ៊ីង​យ៉ា​រៀបរាប់ថា ពួកគេ​ត្រូវ​រងគ្រោះ​ដោយសារតែ​ការបង្ក្រាប​របស់​យោធា មានដូចជា​ការកាប់សម្លាប់ ការរំលោភបំពាន កើនឡើង​ពីមួយថ្ងៃ​ទៅមួយថ្ងៃ តាម​ផែនការ​ដែល​យោធា​បានរៀបចំ ក្នុងន័យ​បណ្ដេញ​ពួកគេ​ចេញពី​ភូមិកំណើត​។

​អ្នក​ដែល​រួច​ជីវិត​បាន​និយាយថា អ្វីដែល​បាន​ឃើញនឹងភ្នែក​ពិតជា​គួរឲ្យ​រន្ធត់ ព្រោះ​គេ​ឃើញ​ទាហាន​សម្លាប់​ទារក​និង​ក្មេង​តូចៗ​គ្មាន​ញ​ញើញ​តដៃ​។ ទាហាន​បាញ់សម្លាប់​អ្នក​គ្មាន​អាវុធ កប់​មនុស្ស​ទាំង​រស់ និង​បោះ​ចូលក្នុង​រណ្ដៅ​ជ្រៅៗ​ជាដើម​។ រីឯ​ករណី​រំលោភ​ផ្លូវភេទ កងទ័ព​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​បាន​ចាប់ស្ដ្រី​ជនជាតិ​រ៉ូ​ហ៊ីង​យ៉ា​រំលោភ​តាម​ទីសាធារណៈ​ជា​ញឹកញាប់​។ ទង្វើ​បែបនេះ​ពិតជា​មិន​នឹកស្មានថា​មនុស្ស​អាច​ធ្វើបាន ដែល​គេ​គិតថា​មានតែ​សត្វ​តិរច្ឆាន​ប៉ុណ្ណោះ​អាចធ្វើ​ទៅរួច​។ ប្រមាណ​៨០​ភាគ​នៃ​ក្រុម​រ៉ូ​ហ៊ីង​យ៉ា​ដែល​ត្រូវបាន​សម្ភាសន៍​ឆ្លើយថា ពួកគេ​បានឃើញ​ការសម្លាប់​មនុស្ស​ញឹកញាប់​បំផុត ធ្វើឡើង​ដោយ​យោធា​និង​ប៉ូលិស​។ ការបង្ក្រាប​របស់​យោធា​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​ទៅលើ​ក្រុម​រ៉ូ​ហ៊ីង​យ៉ា ក្រុម​អង្គការសិទ្ធិមនុស្ស​និង​សកម្មជន​របស់​ក្រុម​រ៉ូ​ហ៊ីង​យ៉ា​ផ្ទាល់ បាន​សន្មត់​ថា​យោធា​បានសម្លាប់​មនុស្ស​រាប់ពាន់​នាក់​។​

​តាមរយៈ​ព័ត៌មាន​ប្រមូលបាន​នៅក្នុង​របាយការណ៍ អាមេរិក​បានចាត់ទុក​ជា​ការរៀបចំ​ផែនការ​ទុក​មុន ដើម្បី​បោសសម្អាត​ក្រុម​រ៉ូ​ហ៊ីង​យ៉ា​ពី​សំណាក់​យោធា​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​។ មន្ដ្រី​ក្រសួងការបរទេស​អាមេរិក​និយាយថា គោលបំណង​នៃ​ការស៊ើបអង្កេត​នេះ មិនមែន​ដើម្បី​កំណត់​អំពើ​ប្រល័យពូជសាសន៍​ទេ ប៉ុន្ដែ​ដើម្បី​ចងក្រង​ជា​ឯកសារ​អង្គហេតុ​ស្ដីពី​អំពើ​ឃោ​ឃៅ សម្រាប់​រដ្ឋាភិបាល​អាមេរិក​ធ្វើជា​ភស្ដុតាង​នាំយក​អ្នកប្រព្រឹត្ដឲ្យ​មក​ទទួលខុសត្រូវ​។​

​ក្រៅពី​របាយការណ៍​អាមេរិក ក្រុម​ស៊ើបអង្កេត​អង្គការសហប្រជាជាតិ ក៏​បានបង្ហាញ​របាយការណ៍​ចំនួន​៤៤៤​ទំព័រ ដែល​រៀបរាប់​លម្អិត​ពី​ការចោទប្រកាន់​លើ​យោធា​មី​យ៉ាន់​ម៉ា ទាក់ទង​នឹង​អំពើហិង្សា​ប្រឆាំង​ក្រុម​រ៉ូ​ហ៊ីង​យ៉ា​។ ប្រមុខ​បេសកកម្ម​ស្វែងរក​ការពិត​អង្គការសហប្រជាជាតិ​ប្រចាំ​នៅ​មី​យ៉ាន់​ម៉ា បាន​ប្រាប់​ក្រុមប្រឹក្សាសន្ដិសុខ​អង្គការសហប្រជាជាតិ​ថា វា​ពិតជា​ពិបាក​ណាស់​ក្នុងការ​វាស់​ពី​កម្រិត​នៃ​ភាព​សាហាវឃោឃៅ ដោយ​កងទ័ព​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​មិនបាន​យកចិត្ដទុកដាក់ ពី​អាយុជីវិត​ក្រុម​រ៉ូ​ហ៊ីង​យ៉ា​ឡើយ​។

​កងទ័ព​បាន​ប្រើ​យុទ្ធសាស្ដ្រ​ដ៏​អាក្រក់ ដែល​គំរាមកំហែង​ដល់​សន្ដិសុខ​ពិតៗ​។ របាយការណ៍​បាន​រិះគន់​យ៉ាងខ្លាំង​ដល់​លោកស្រី​អ៊ុង​សាន ស៊ូ​ជី​មេដឹកនាំ​មី​យ៉ាន់​ម៉ា ចំពោះ​ការខកខាន​មិនបាន​ជួយ​អន្ដរាគមន៍​បញ្ឈប់​អំពើហិង្សា​។ ក្រុម​ស៊ើបអង្កេត​ស្វែងរក​ការពិត​របស់​អង្គការសហប្រជាជាតិ  ចោទប្រកាន់​យោធា​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​ពីបទ​ប្រព្រឹត្ដ​អំពើ​ប្រល័យពូជសាស​ន៍ និង​បាន​អំពាវនាវ​ឲ្យ​បញ្ជូន​ប្រមុខ​កងទ័ព​មី​យ៉ាន់​ម៉ា រួមទាំង​ឧត្ដមសេនីយ៍​៥​រូប​ទៀត​ទៅកាន់​តុលាការ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​អន្ដរជាតិ​(ICC) ដើម្បី​កាត់ទោស​តាមច្បាប់​អន្ដរជាតិ​។​

​ចំពោះ​តុលាការ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​អន្ដរជាតិ ក៏បាន​ចាប់ផ្ដើម​បើក​ការស៊ើបអង្កេត​ជាបឋម​ហើយ​ដែរ ទាក់ទង​ការចោទប្រកាន់​យោធា​មី​យ៉ាន់​មា​។ ដំណើរការ​ស៊ើបអង្កេត​បឋម​នេះ អាច​ត្រួសត្រាយ​ផ្លូវ​ឲ្យមាន​ការស៊ើបអង្កេត​ពេញលេញ​ទៅលើ​យោធា​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​។ រដ្ឋអាជ្ញា​របស់​តុលាការ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​អន្ដរជាតិ អ្នកស្រី​Fatou Bensouda​បាន​និយាយថា ការស៊ើបអង្កេត​អាចទាក់ទង​នឹង​ការ​ដកសិទ្ធិ​ជា​មូលដ្ឋាន ការសម្លាប់ អំពើហិង្សា​ផ្លូវភេទ ការបង្ខិតបង្ខំ ការបំផ្លិចបំផ្លាញ និង​ការ​រឹបអូស​នានា​។ តុលារ​ការ​ក៏​នឹង​ពិចារណា​ផងដែរ​ថា​តើ​ការ​ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ឬ​អំពើ​អមនុស្សធម៌​ផ្សេងទៀត បាន​ដើរតួនាទី​យ៉ាងម៉េច​ខ្លះ​ក្នុង​វិបត្ដិ​ក្រុម​រ៉ូ​ហ៊ីង​យ៉ា​។ ទោះបីជា​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​មិនទាន់បាន​ចុះហត្ថលេខា​ចូលរួម​ជា​សមាជិក​របស់​របស់​ICC ប៉ុន្ដែ​ចៅក្រម​បានសម្រេច​ថា​តុលាការ​នៅតែមាន​យុត្ដាធិការ លើ​បទឧក្រិដ្ឋ​ដែល​បាន​ប្រព្រឹត្ដលើ​ក្រុម​រ៉ូ​ហ៊ីង​យ៉ា ព្រោះ​បង់​ក្លា​ដែស​គឺជា​សមាជិក​មួយ​របស់​ICC​។​

​យ៉ាងណាមិញ​មិន​ថា​យោធា​ឬ​រដ្ឋាភិបាល​មី​យ៉ាន់​ម៉ា បាន​ច្រានចោល​ទាំងអស់​រាល់​ការចោទប្រកាន់​។ មេដឹកនាំ​យោធា​ដ៏​មាន​ឥទ្ធិពល​របស់​មី​យ៉ាន់​ម៉ា បាន​និយាយថា​ចំពោះ​អង្គការសហប្រជាជាតិ​គ្មាន​សិទ្ធិ​ជ្រៀតជ្រែក ក្នុង​អធិបតេយ្យភាព​របស់​ប្រទេស​ខ្លួន​ឡើយ​។ លោក​មីន អ៊ុង​លាង​ប្រមុខ​កងទ័ព​មី​យ៉ាន់​ម៉ា បាន​សង្កត់ធ្ងន់ថា គ្មា​ប្រទេស អង្គការ ឬ​ក្រុម​ណាមួយ មាន​សិទ្ធិ​ជ្រៀតជ្រែក​ការសម្រេចចិត្ដ​របស់​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​បាន​ដាច់ខាត​។ ការចូល​ជ្រៀតជ្រែក​កិច្ចការ​ផ្ទៃក្នុង​មី​យ៉ាន់​ម៉ា ជា​មូលហេតុ​ធ្វើឲ្យមាន​ការយល់ច្រឡំ​ធំ​បំផុត​៕

ព័ត៌មានផ្សេងទៀត