ដើមចម​អ្វីខ្លះ ដែល​ធ្វើឲ្យ​សង្គ្រាម​នៅ​​អា​ហ្វ​ហ្គា​នី​ស្ថាន​​​កាន់តែ​ធ្ងន់ធ្ងរ​​​​ជាង​មុន​?

18-09-2018 5:17 pm
កងទ័ព​ពេលប្រយុទ្ធ​ក្នុងសមរភូមិ

​ចំនួន​មនុស្ស​ស្លាប់​ដែល​កំពុង​កើនឡើង និង​ត្រូវបាន​អន្ដរជាតិ​ចាត់ទុកជា​ប្រធានបទ​ក្ដៅ បាន​ក្លាយជា​រឿង​ធម្មតា​ទៅហើយ​ក្នុងប្រទេស​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាន​។ ជា​រឿង​ធម្មតា​ដោយសារតែ​អំពើហិង្សា​នៅ​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាន បាន​កើតឡើង​ស្ទើរ​រៀងរាល់ថ្ងៃ ដោយ​ក្រុម​តា​លី​បង់​និង​ក្រុម​សកម្មប្រយុទ្ធ​ផ្សេងទៀត កំពុង​បញ្ចេញ​សាច់ដុំ​ដាក់​កងទ័ព​រដ្ឋាភិបាល​និង​កងទ័ព​អាមេរិក​កំពុង​ឈរជើង​នៅ​ទីនោះ​។ បើ​គិតពី​សង្គ្រាម​នៅ​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាន បានចាប់ផ្ដើម​ឡើង​តាំងពី​ឆ្នាំ​២០០១​មកម្ល៉េះ​។ ឆ្នាំ​២០០១​ក៏​ជា​ឆ្នាំ​អាមេរិក​ចាប់ផ្ដើម​បញ្ជូន​ទ័ព​ទៅ​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាន ដើម្បី​បើក​បេសកកម្ម​កម្ចាត់​ក្រុម​អាល់​កៃ​ដា សងសឹក​ដែល​ក្រុម​នេះ​បើក​យន្ដហោះ​បុក​កម្ទេច​អគារ​ពាណិជ្ជកម្ម​ពិភពលោក​ក្នុង​ទីក្រុង​ញូវយ៉ក កាលពី​ថ្ងៃទី​១១​ខែកញ្ញា​ឆ្នាំ​២០០១​។ អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថានក៏​ក្លាយជា​ទីលាន​សង្គ្រាមមួយ សម្រាប់​អាមេរិក​កម្ចាត់​ក្រុម​តា​លី​បង់​អាល់​កៃ​ដា​។ 

​ចង់ដឹង​ពី​ដើមចម​ធ្វើឲ្យ​សង្គ្រាមរីក​រាលដា​លកា​ន់តែ​ខ្លាំង ជា​បន្ដ​សូម​ស្ដាប់​សេចក្ដីរាយការណ៍​ពី​ពេញ ផេង នៅក្នុង​នាទី​វិភាគ​ព្រឹត្ដិការណ៍​អន្ដ​រ​ជាតិ​ដូចតទៅ​៖

​សំឡេង​៖

តើ​អំពើហិង្សា​នៅ​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថានកា​ន់តែ​អាក្រក់​ជាង​មុន​?

​ចាប់តាំងពី​អាមេរិក​ដឹកនាំ​ការវាយប្រហារ​នៅ​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថានក្នុង​ឆ្នាំ​២០០១ ប្រទេសមួយ​នេះ​មិនដែល​មាន​សុវត្ថិភាព​ឡើយ​រហូតដល់​បច្ចុប្បន្ន​។ ក្រុម​តា​លី​បង់​បាន​គ្រប់គ្រង​ដែនដី​កាន់តែ​ច្រើនជាង​មុន គឺ​ច្រើនជាង​កាលពី​១៧​ឆ្នាំមុន​ទៅទៀត​។ សង្គ្រាម​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថានបាន​ក្លាយជា​សង្គ្រាមដ៏​យូរ​ជាងគេ​ក្នុង​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​អាមេរិ​ក​។ សង្គ្រាម​មិន​ត្រឹមតែ​រីក​រាលដាល​កាន់តែខ្លាំង ប៉ុន្ដែ​ក៏​កាន់តែ​មាន​ភាពស្មុគស្មាញ​ដែរ​។ ការវាយប្រហារ​បាន​ផ្ទុះឡើង​កាន់តែខ្លាំង កាន់តែ​ញឹកញាប់ និង​មាន​មនុស្ស​ស្លាប់ របួស​កាន់តែច្រើន​។ ទាំង​ក្រុម​តា​លី​បង់ ទាំង​កងទ័ព​អាមេរិក កងទ័ព​ណា​តូ​ដែល​គាំទ្រ​រដ្ឋាភិបាល​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាន កងទ័ព​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាន និង​ប្រជាជន​ស្លូតត្រង់​បាន​ស្លាប់​ជា​បន្ដបន្ទាប់​។ 

​សង្គ្រាម​រយៈពេល​១៧​ឆ្នាំនេះ បានសម្លាប់​មនុស្ស​សរុប​៧២,០០០​នាក់ ក្នុងនោះ​មាន​ជន​ស៊ីវិល​ជាង​៣​ម៉ឺន​នាក់ រួមទាំង​អ្នករបួស​រាប់ម៉ឺន​នាក់​ទៀត​។ គ្រាន់តែ​មួយឆ្នាំ​គឺ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៧ ជន​ស៊ីវិល​ស្លាប់​និង​របួស​ជាង​១​ម៉ឺន​នាក់ នេះ​បើតាម​ការបញ្ជាក់​ពី​អង្គការសហប្រជាជាតិ​។ រីឯ​នៅក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៨​នេះ​វិញ ចំនួន​មនុស្ស​ស្លាប់​និង​របួស​អាច​នឹង​កើនឡើង​កាន់តែច្រើន​។​

​តើ​យុទ្ធសាស្ដ្រ​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ បាន​ធ្វើឲ្យមាន​ការផ្លាស់​ប្ដូរ​នៅ​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាន​ឬទេ​?

​ចាប់តាំងពី​ចូល​កាន់តំណែង​នៅ​ដើមឆ្នាំ​២០១៧ លោក​ដូណាល់ ត្រាំ​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក បានបង្ហាញ​នូវ​យុទ្ធសាស្ដ្រ​ថ្មី​សម្រាប់​ដោះស្រាយ​វិបត្ដិ​នៅ​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាន​។ យុទ្ធសាស្ដ្រ​ទាំងនោះ​មានដូចជា​៖
១ បង្កើន​សម្ពាធ​ផ្នែក​យោធា ជាពិសេស​គឺ​បង្កើន​ការវាយប្រហារ​តាម​ជើង​អាកាស និង​បង្កើន​សកម្មភាព​កងទ័ព​ពិសេស​។ អាមេរិក​បាន​បញ្ជូន​ទ័ព​បន្ថែម​រាប់ពាន់នាក់​ទៅ​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាន ធ្វើឲ្យ​ចំនួន​កងទ័ព​អាមេរិកនៅ​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាន​កើន​ដល់​១៤,០០០​នាក់​។ 

២ ផ្ដោតជាសំខាន់​លើ​ប្រភព​ហិរញ្ញវត្ថុ​របស់​ក្រុម​តា​លី​បង់ ដោយ​បើក​ការវាយប្រហារ​លើ​រោងចក្រ​ផលិត​អាភៀន​របស់​ក្រុម​តា​លី​បង់​ជាដើម​។ តាមរយៈ​ការលក់​អាភៀន ក្រុម​តា​លី​បង់អាច​ទទួលបាន​ប្រាក់ចំណូល​យ៉ាងច្រើន​ពី​បរទេស​។ 

៣ ប្រកាស​សាកសួរ​ជា​សាធារណៈ ស្វែងរក​អ្នក​ដែល​គាំទ្រ​សង្គ្រាម​របស់​ក្រុម​តា​លី​បង់ នៅ​ក្នុងនោះ​មាន​ការសាកសួរ​ក្នុងចំណោម​មេដឹកនាំ​សាសនា​ផងដែរ​។​

៤ ដាក់​សម្ពាធ​លើ​ប៉ា​គី​ស្ថាន​ដើម្បីឲ្យ​ប៉ាគី​ស្ថាន​ចាប់ខ្លួន ឬ​បណ្ដេញ​មេដឹកនាំ​ក្រុម​តា​លី​បង់​ចេញពី​ទឹកដី​ប៉ា​គី​ស្ថាន ព្រោះ​ប៉ា​គី​ស្ថាន​ជា​ប្រទេសជិតខាង​របស់​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាន​។​

​ប៉ុន្ដែ​យុទ្ធសាស្ដ្រ​ទាំងអស់នេះ​ត្រូវ​បរាជ័យ ដោយ​ការបង្កើន​សកម្មភាព​យោធា​វាយប្រហា​រលើ​ក្រុម​តា​លី​បង់ ធ្វើឲ្យ​ក្រុម​នេះ​បើ​កការវាយប្រហារ​ភេរវកម្ម​ប្រឆាំង​វិញ​កាន់តែខ្លាំង​។ ការវាយប្រហារ​តាម​ជើង​អាកាស​ក៏​បណ្ដាលឲ្យ​ជន​ស៊ីវិល​ស្លាប់​ជា​ច្រើននាក់ និង​រង​ការរិះគន់​ពី​អន្ដរជាតិ​។ ចំពោះ​ការវាយប្រហា​រលើ​ប្រភព​ហិរញ្ញវត្ថុ ដែលជា​រោងចក្រ​ផលិត​អាភៀន​នោះ មិនបាន​ធ្វើឲ្យ​ក្រុមតា​លីបង់​ជួប​វិបត្ដិ​ហិរញ្ញវត្ថុ​ឡើយ​។ ចំណែក​មេដឹកនាំ​សាសនា​មាន​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​ក្រុម​តា​លី​បង់ បាន​បើក​កិច្ចប្រជុំ​ជាមួយគ្នា​ជាច្រើនលើក មាន​ជួបគ្នា​នៅ​ឥណ្ឌូនេស៊ី​និង​នៅ​អា​រ៉ាប៊ីសាអូឌីត ខណៈដែល​ក្រុម​តា​លី​បង់​ត្រូវបាន​កោះហៅ​ឲ្យចូល​ចរចា​ជា​មួយរដ្ឋាភិបាល​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាន​។ រដ្ឋបាល​របស់លោក​ដូណាល់ ត្រាំ បាន​ចាត់វិធានការ​តឹងរ៉ឹង​ជាមួយ​ប៉ា​គី​ស្ថាន និង​បាន​ព្យួរ​ជំនួយ​ផ្នែក​សន្ដិសុខ​ផងដែរ​។ ប៉ា​គី​ស្ថាន​ដែល​បាន​បដិសេធ​មិន​ពាក់ព័ន្ធ​ជា​មួយក្រុម​តា​លី​បង់​និយាយថា ខ្លួន​ត្រៀម​ជាស្រេច​ចាប់ផ្ដើម​ដំណើរការ​សន្ដិភាព​។ ប៉ុន្ដែ​មាន​សញ្ញា​តិចតួច​ណាស់ដែ​លអាច​ផ្សារភ្ជាប់​ជាមួយ​យុទ្ធសាស្ដ្រ​នៅ​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាន​។​

​អ្វីដែល​រុញច្រាន​ឲ្យ​សង្គ្រា​មអា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាន​រីក​រាលដា​លកាន់​តែ​ខ្លាំង​?

​មាន​កត្ដា​ធំៗ​ចំនួន​៥ ដែល​ធ្វើឲ្យ​សង្គ្រាមរីក​រាលដា​លកា​ន់តែ​ខ្លាំង​នៅ​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាន ក្នុងនោះ​មានដូចជា​៖
១ ភាគី​ទាំង​ពីរបាន​ព្យាយាម​បំបែក​ភាពជាប់គាំង ទៅតាម​ការចង់បាន​រៀងៗ​ខ្លួន ជាហេតុ​ស្វែងរក​ចំណុចរួម​មិនឃើញ​។ ទាំង​ភាគី​រដ្ឋាភិបាល​និង​ក្រុម​តា​លី​បង់ ចង់​បង្កើន​ឥទ្ធិពល​ទៅវិញទៅមក និង​ចង់​កាន់កាប់​ដែនដី​កាន់តែ​ធំ ដូច្នេះហើយ​បានជា​ផ្ទុះ​ការប្រឈមមុខ​កាន់តែខ្លាំង​។​

២ មាន​សំណួរ​ជាច្រើន​បាន​ចោទឡើង ពី​ប្រសិទ្ធភាព​នៃ​យុទ្ធសាស្ដ្រ​របស់​អាមេរិក និង​កង្វះ​ភាពច្បាស់លាស់​នៃ​គោលនយោបាយ​អាមេរិក​តាំងពី​ឆ្នាំ​២០០១​។ សមាជិក​ក្រុម​តា​លី​បង់​រាប់ពាន់នាក់​ត្រូវ​បានសម្លាប់ របួស និង​ចាប់ខ្លួន​តាំងពី​ឆ្នាំ​២០០១ ប៉ុន្ដែ​ពួកគេ​មិន​បានបង្ហាញ​ភាព​ចុះខ្សោយ​ឡើយ​។ កាលពី​១០​ឆ្នាំមុន​រដ្ឋាភិបាល​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថានបាន​ប៉ាន់​ប្រមាណថា មាន​ពួក​បះបោរ​ប្រមាណ​១៥,០០០​នាក់ ប៉ុន្ដែ​សព្វថ្ងៃនេះ​ពួកគេ​មាន​ចំនួន​ជាង​៦​ម៉ឺន​នាក់​។​

៣ បណ្ដាញ​របស់​ក្រុម​រដ្ឋ​អ៊ីស្លាម​Khorasan នៅក្នុង​ប្រទេស​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាននិង​នៅ​ប៉ាគី​ស្ថាន បានធ្វើឲ្យ​កម្រិតនៃ​អំពើ​ហិង្សានិង​ភាព​ឃោ​ឃៅ​កើនឡើង​ខ្ពស់​។ ក្រុម​ថ្មី​នេះ​បាន​អះអាង​វាយប្រហារ​នៅតាម​គោលដៅ​ជាច្រើន​ក្នុង​ទីក្រុង ភាគច្រើន​ផ្ដោតទៅលើ​ជន​ស៊ីវិល​។​

៤ ខណៈដែល​គំនិត​នៃ​ការផ្ដួចផ្ដើម​កិច្ចចរចា​សន្ដិភាព​មាន​កាន់តែច្រើន ក្រុម​តា​លី​បង់​ក៏​ចង់​បង្កើន​អានុភាព​របស់ខ្លួន ដើម្បី​និយាយ​ពី​ជំហរ​ដ៏​រឹងមាំ​នៅ​តុ​ចរចា​ចៀសវាង​រង​សម្ពាធ​។​

៥ ការកើនឡើង​ភាព​តានតឹង​រវាង​អាមេរិក​និង​ភាគី​នៅក្នុង​តំបន់ ជាពិសេស​ប៉ា​គី​ស្ថាន រុស្ស៊ី និង​អ៊ីរ៉ង់ ក៏​ជះឥទ្ធិពល​អវិជ្ជមាន​ដែរ​។ មន្ដ្រី​អាមេរិក​និង​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាន បាន​ចោទប្រកាន់​ប្រទេស​ទាំងបី​ថា គាំទ្រ​ដល់​ក្រុម​តា​លី​បង់ ប៉ុន្ដែ​រុស្ស៊ី អ៊ីរ៉ង់ និង​ប៉ា​គី​ស្ថាន​បដិសេធ​។​

​តើ​កងទ័ព​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាន​អាចដោះស្រាយ​បញ្ហា​នេះបានទេ​?

​ដោយសារតែ​មាន​ការវាយប្រហា​រ​ញឹកញាប់ និង​អំពើហិង្សា​រីក​រាលដាល​កាន់តែខ្លាំង កងកម្លាំង​សន្ដិសុខ​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាន​ពិតជា​លំបាក​ក្នុង​ការទប់ស្កាត់​។ ទោះបី​កំពុង​ប្រយុទ្ធប្រឆាំង​យ៉ាងខ្លាំង​ជាមួយ​ក្រុម​តា​លី​បង់ ប៉ុន្ដែ​ករណីខ្លះ​កងទ័ព​មិនអាច​ទប់ស្កាត់​សកម្មភាព​របស់​ពួកគេ​បានទេ​។ អត្រា​គ្រោះថ្នាក់​នៅតែមាន​កម្រិត​ខ្ពស់​គួរឲ្យ​ព្រួយបារម្ភ​។ មាន​សំណួរ​ចោទឡើង​ពី​ភាពទន់ខ្សោយ​របស់​មេដឹកនាំ គ្មាន​ការគាំទ្រ​គ្រប់គ្រាន់​ដល់​កងទ័ព និង​អំពើពុករលួយ សុទ្ធតែ​ប៉ះពាល់​ដល់​កិច្ចប្រឹងប្រែង​ប្រឆាំង​ក្រុម​តា​លី​បង់​។ ជម្លោះ​នយោបាយ​រវាង​មេដឹកនាំ​រដ្ឋាភិបាល​និង​មន្ដ្រី បាន​ជះឥទ្ធិពល​អវិជ្ជមាន​ដល់​ដំណើរការ​រដ្ឋាភិបាល​និង​ស្ថានភាព​សន្ដិសុខ​។ ដោយសារតែ​មាន​បក្សពួក​ពីរ​ផ្សេងគ្នា អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថានបាន​បង្កើត​រដ្ឋាភិបា​ល​រួបរួម​ជាតិ បន្ទាប់ពី​ការបោះឆ្នោត​ប្រធានាធិបតី​ឆ្នាំ​២០១៤​។ ថ្វីបើ​បាន​ដឹកនាំ​ប្រទេស​អស់​បួន​ឆ្នាំ ប៉ុន្ដែ​រដ្ឋាភិបាល​ក្រុង​កា​ប៊ុល​នៅតែ​បែកបាក់​គ្នា​លើ​បញ្ហា​ជាច្រើន​។​

​តើ​អាច​នឹងមាន​កិច្ចចរចា​សន្ដិភាព​បញ្ចប់សង្គ្រាម​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថានទេ​?

​គ្រប់ភាគី​ទាំងអស់​នៅពេលនេះ ហាក់​អស់សង្ឃឹម​ក្នុង​ការដោះស្រាយ​ជម្លោះ​នៅ​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាន តាមរយៈ​មធ្យោបាយ​យោធា​តែមួយ ខណៈ​ការឯកភាព​ចាប់ផ្ដើម​កិច្ចចរចា​ក៏​ដំណើរការ​យឺតយ៉ាវ​។ បន្ទាប់ពី​មាន​កិច្ចប្រជុំ​រវាង​មន្ដ្រី​អាមេរិក​ជាមួយ​តំណាង​ក្រុម​តា​លី​បង់ បទ​ឈប់​បាញ់​រយៈពេល​បី​ថ្ងៃ​បាន​លេច​រូបរាង​ឡើង​កាលពី​ខែមិថុនា​។ នេះ​ជា​លើកដំបូង​ក្នុង​រយៈពេល​៧​ឆ្នាំ ដែល​ភាគី​ទាំងពីរ​បាន​ជួបពិភាក្សា​តទល់​គ្នា​។ ពួកគេ​គ្រោង​ជួបគ្នា​ជាថ្មី​ក្នុងពេល​ឆាប់ៗ ប៉ុន្ដែ​ការខ្វែងគំនិត​លើ​បែបបទ​នានា ដូចជា​ទាក់ទង​នឹង​ភាគី​ពាក់ព័ន្ធ រួមទាំង​គ្រោងការណ៍​សម្រាប់​ដំណើរការ​ចរចា​ស្វែងរក​សន្ដិភាព នៅតែ​កើតមានឡើង​ដដែល​។ 

​បញ្ហា​ប្រឈម​ធំៗ​ផ្សេងទៀត​គឺ​ការសហការ​គ្នា​រវាង​អ្នក​ដែល​ជួយ​សម្របសម្រួល​នៅក្នុង​តំបន់​។ សន្ដិភាព​នៅ​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាននិង​នៅក្នុង​តំបន់​ទាំងមូល អាចមាន​រូបរាង​ពេញលេញ​អាស្រ័យ​លើ​យន្ដការ​ពហុភាគី​របស់​អ្នកពាក់ព័ន្ធ ជាក់ស្ដែង​អាមេរិក​មាន​តួនាទី​សំខាន់​ជាងគេ​។ ក្រៅពីនេះ​មាន​ប៉ា​គី​ស្ថាន រុស្ស៊ី អ៊ីរ៉ង់ ចិន ឥណ្ឌា និង​អា​រ៉ាប៊ីសាអូឌីត ដែល​ត្រូវតែ​ចូលរួម​យ៉ាងសកម្ម​បំផុត​។ ប៉ុន្ដែ​ចុងបញ្ចប់​ក៏​នៅតែ​ត្រូវការ​កិច្ចចរចារ​ដោយផ្ទាល់​វាង​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាន ជាមួយ​ភាគី​ពាក់ព័ន្ធ​នៅក្នុង​ប្រទេស​ដដែល ព្រោះ​មានតែ​ពួកគេ​ទេ​ទើប​អាច​សម្រេច​ពី​អនាគត​ប្រទេសជាតិ​បាន អន្ដរជាតិ​បានតែ​គាំទ្រ​ប៉ុណ្ណោះ​៕  

ព័ត៌មានផ្សេងទៀត