តន្ត្រី​ស្គរ​ឈ្នះ​ពី​បុរាណកាល​ប្រែ​ក្លាយទៅជា​សូរសព្ទ​ព្រឺព្រួច​នាពេល​បច្ចុប្បន្ន​

21-04-2018 9:18 am 1928
  ស្តាប់
ស្តាប់ជាសំឡេង

«​ក្លងខែក​» ក្លងខែក​ជា​ភាសា​ថៃ មានន័យ​ថា ស្គរ​ឥណ្ឌា គឺ​ក្លង​ប្រែ​ថា ស្គរ ឯ​ពាក្យ​ថា ខែ​ក ប្រែ​ថា ឥណ្ឌា ។ មាន​ខ្លះ​ហៅ​ក្លង​ថ្នាក់ បានសេចក្តីថា ការប្រើ​ស្គរ​ទៅតាម​ឋានៈ ។ មាន​ខ្លះ​ទៀត​ហៅថា ក្លង​ឆ្នាក់ ឬ​ឆ្នះ ពាក្យ​នេះ​ក្លាយ​មកពី​ពាក្យ​ថៃ​ថា ឆៈ​ន៉ៈ មានន័យ​ថា ឈ្នះ ។ ក៏ប៉ុន្តែ បើ​តាម​វចនានុក្រម​សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ​ជួនណា​ត បាន​ឱ្យ​និយមន័យ​ក្លងខែក​ថា ជា​ស្គរ​មួយ​ប្រភេទ​ដែល​មាន​រាង​វែង​ស្មើ ដាស​ស្បែក​ទាំង​២​ខាង ដែល​ក្នុង​សម័យ​បុរាណ​យើង​ហៅ ស្គរ​ជ្វា ព្រោះ​ស្គរ​ប្រភេទ​នេះ មាន​ដើម​កំណើត​មក​ពី​ប្រទេស​ជ្វា ។ ខ្មែរ​សម័យបុរាណ​ប្រើ​ជា​ស្គរ​ទ័ព សម្រាប់​ទះ​បញ្ចើច​លើ​ខ្នង​ដំរី ឱ្យ​ដើរ​ស្រុះគ្នា​ព្រមទាំង​ឱ្យ​អង់អាច​ក្លាហាន​ផង លុះ​ចំណេរ​កាល​ត​មក គេ​បែរជា​ប្រើ​ជា​ការ​ផ្សេងៗ​ទៅវិញ ។​

​ត្រង់​ចំណុច​នេះ ខ្ញុំ​សូមបញ្ជាក់ថា តន្ត្រី​ប្រភេទ​នេះ ជា​មរតក​របស់​បុព្វ​បុរស​ខ្មែរ ដែល​លោក​បាន​កសាងឡើង ហើយ​ថែមទាំង​ឆ្លាក់​នៅលើ​សិលា​នៃ​ប្រាសាទ​អង្គរវត្ត បាយ័ន ជាដើម ដែល​បាន​សាង​ក្នុង​សតវត្ស​ទី​១១-១២ ជា​សក្ខីភាព ។ ចំណែក​ប្រទេស​ថៃ ទើប​តែ​កើត​នៅ​សតវត្ស​ទី​១៣​ទេ ។ នៅពេល​ដែល​ខ្មែរ​បាត់បង់​នូវ​អធិបតេយ្យភាព​របស់​ខ្លួន វប្បធម៌​ខ្មែរ ដែល​ថៃ​ខ្ចី​ពី​ខ្មែរ​នៅ​សម័យអង្គរ បាន​ជះឥទ្ធិពល​លើ​វប្បធម៌​ខ្មែរ​វិញ ។ ខ្ញុំ​ចង់​បញ្ជាក់ថា ទោះបីជា​ក្នុង​វេយ្យាករណ៍​ភ្លេងខ្មែរ​បុរាណ មានសំនៀង​ជា​ថៃ​ក្តី មិនមែន​មានន័យថា មាន​ប្រភព​ពី​ថៃ ឬ​ថៃ​ជា​អ្នកបង្កើត​នោះទេ គឺ​ខ្មែរ​គ្រាន់តែ​យក​ពី​ថៃ​មកវិញ​នូវ​អ្វី​ដែល​ថៃ​បាន​ខ្ចី​ពី​ខ្មែរ​ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​នៅពេល​ដែល​ថៃ​ផ្សាយ​ត្រឡប់​នូវ​វប្បធម៌​ដើម​មក​ខ្មែរ​វិញ គេ​ប្រែ​ឱ្យ​ហៅ​ឈ្មោះ​ជា​ភាសា​របស់​គេ​តែ​ប៉ុណ្ណឹង ។​

​ងាក​មក​និយាយ​ត​សាច់រឿង​អំពី​ប្រភេទ​ស្គរ​ឈ្នះ​របស់​ខ្មែរ​វិញ​ម្តង ។ ស្គរ​ឈ្នះ ឬ​ក្លងខែក ឬ​ស្គរ​ថ្នាក់ គឺជា​ការ​បែងចែក​ប្រភេទ​ស្គរ និង​ចំនួន​ស្គរ ។ ប៉ុន្តែ​ប្រការ​សំខាន់ ត្រូវមាន​ឧបករណ៍​ស្រឡៃ​មួយ ដែលមាន​មាត់​រីក​កញ្ឆាញ​ដូចជា​ផ្កា​ត្រកួន គេ​ហៅថា ស្រឡៃ​ក្លងខែក សម្រាប់​ផ្លុំ​ឱ្យ​ចេញ​ជា​សាច់​បទ​ក្នុងការ​កំដរ​ពិធី​នី​មួយៗ ។​

​ប្រភេទ​តន្ត្រី​ស្គរ​ឈ្នះ​មាន​តួនាទី​កំដរ​ពិធី​ដង្ហែ​សព កីឡា​ប្រដា​ស់គុណ​ខ្មែរ ដង្ហែ​ព្រះ​ពុទ្ធរូប ដង្ហែ​ទៀន​ព្រះវស្សា ដង្ហែ​ការ​អភិសេក​ព្រះករុណា ដង្ហែ​ធាតុ​អ្នកមានគុណ​យកទៅ​បញ្ចុះ ។ ប៉ុន្តែ​ឈ្មោះ​ស្គរ​ឈ្នះ ឬ​ក្លងខែក តែង​ដាស់​អារម្មណ៍​ប្រជារាស្ត្រ​ខ្មែរ​ឱ្យ​មើលឃើញ​តែ​រូបភាព​នៃ​ក្តី​មរណៈតែ​មួយ​មុខ​ប៉ុណ្ណោះ ។ ចំពោះ ការ​កំដរ​ក្នុងឱកាស​ចេញ​ច្បាំង​ជាមួយ​ខ្មាំងសត្រូវ ឬ​ការវិលត្រឡប់​មក​ពី​ធ្វើ​សឹក​សង្គ្រាម​វិញ​នោះ យើង​បាន​ឃើញ​តែ​នៅលើ​ចម្លាក់​ថ្ម​នៃ​ប្រាសាទអង្គរវត្ត ឬ​បាយ័ន ដែល​ប្រកបទៅដោយ​ក្បួន​ទ័ព និង​តន្ត្រីករ​កាន់​ឧបករណ៍​ផ្លុំ និង​វាយដំ​ជា​ច្រើន​បែប ។​

​ក្នុងឱកាស​ដង្ហែ​សព គេ​តែង​លេង​បទ ស្គរ​ថ្នាក់ ឬ​ក្លង​ថ្នាក់ ដែល​មាន​ចំនួន​ស្គរ​ទៅតាម​ឋានៈ ។ ចំពោះ​សព​សាមញ្ញ មាន​ស្គរ​ថ្នាក់​ចំនួន​តែ​ពីរ​ទេ ។ ប្រសិនបើ​លេង​ថ្វាយ​ព្រះ​សព ព្រះអង្គម្ចាស់ អ្នកអង្គម្ចាស់ ព្រះសង្ឃ ឬ​មន្ត្រីរាជការ​ដែល​មាន​បណ្តាសក្តិ​នោះ ស្គរ​មាន​បួន ប្រាំមួយ ប្រាំបី ទៅ​តាម​តួនាទី​និង​ឋានៈ ។ ស្គរ​ថ្នាក់​នេះ សម្រាប់​ផ្តក់​សង្កត់​ចង្វាក់​ឮសូរ​ទ្រួក គេ​ស្ពាយ​ពាក់ឆៀង​វាយ​តែ​មុខ​ម្ខាង ដោយ​អន្លូង​ហើយ​រឹត​មិន​ឱ្យ​តឹង ដើម្បី​វាយ​ឱ្យឮ​សូរ​ទ្រួក​សម្រាប់​បន្ស៊ី​សោភ័ណ និង​សាច់​បទ  ។ ចំណែក​តួ​ស្គរ​នោះ គេ​ត្រូវ​លាប​ពណ៌​ស ទឹកប្រាក់ ពណ៌​មាស ដោយ​លន​បន្តក់​ក្បាច់​ដក​ច័ន មួយ​គ្រាប់ៗ ពីលើ​ជា​លម្អ ។ 

​តួ​ស្គរ​លាប​ពណ៌​សលន​ពណ៌​ខ្មៅ តួ​ទឹកប្រាក់​លន​ពណ៌​មាស ឯ​ពណ៌​ទឹកមាស​លន​ពណ៌​ប្រាក់ ដើម្បី​រំលេច​ឱ្យ​ឃើញ​ច្បាស់ ។ ស្គរ​ពណ៌​ស​ប្រើ​សម្រាប់​សព សាមញ្ញ​ទូទៅ តែ​ចំពោះ​ពណ៌​ទឹកប្រាក់​និង​ទឹកមាស ត្រូវ​ប្រើ​ទៅ​តាម​បណ្តា​សក្តិ​របស់​សព ដែល​មាន​ឋានៈ​ជា​មេទ័ព ឬ​មន្ត្រី​ដែល​ត្រួតពល​រាប់ពាន់នាក់ ឬ​ចំនួន​លើស​នេះ ។ បើ​ចំ​ពោះ​មន្ត្រី​សង្ឃ គេ​អាច​កត់សម្គាល់​ចំណាំ​ដោយសារ​ផ្លិត ។ ទន្ទឹមនឹងនោះ គេ​ក៏​ត្រូវ​ប្រើ​ស្គរ​ម្យ៉ាង​ទៀត​ដែរ តែ​ប្រើ​តែ​មួយ​ទេ ហើយ​ត្រូវ​វាយ​បណ្តើរ​គ្រប់​ចង្វាក់ ។ ស្គរ​នោះគេ​ហៅថា សង​ណា ជា​ពាក្យ​ថៃ​ដែរ គឺ​សង​ប្រែ​ថា ពីរ ណា​ប្រែ​ថា មុខ ។ ចំពោះ​ការហៅ សាំង​ណា គឺជា​ការហៅ​ក្លាយ ។ បានជា​គេ​ហៅ​មុខ​ពីរ ព្រោះ​ស្គរ​នេះ គេ​វាយ​លើ​មុខ​ដែល​ពាស​ដោយ​ស្បែក​ទាំង​២​ខាង ។ បទ​ស្គរ​ថ្នាក់​នេះ ក៏​ត្រូវ​លេង​ថ្វាយព្រះបរ​ម​សព​នៃ​ព្រះមហាក្សត្រ និង​សម្តេច​សង្ឃរាជ ដែល​តែងតាំង​ក្រោម​ស្វេតច្ឆត្រ​ដែរ ។ ព្រះ​ឋានៈ​របស់​ព្រះអង្គ ត្រូវមាន​ស្គរ​ថ្នាក់​ចំនួន​១២ ។​

​បទ​ស្គរ​ថ្នាក់ មាន​សភាព​លន្លង់លន្លោច​ខុស​ពី​បទ​កំដរ​កីឡាប្រដាល់​គុណ​ខ្មែរ ។ គេ​តែង​ក្តុកក្តួល ឬ​ទប់​ទឹក​ភ្នែក​មិនបាន នៅ​ពេល​លើក​សព​នៃ​អ្នក​ជា​ទីស្រឡាញ់​ចាកចេញ​ពី​ផ្ទះ ដើម្បី​ដង្ហែ​ទៅកាន់​ឈាបនដ្ឋាន ឬ​លើកសព​ដាក់​បូជា ។ សាច់​បទ​មាន​ភាព​ធ្ងន់​ណែន សង្កត់​លើ​ផ្លូវ​ចិត្ត​គេ​ឱ្យ​ពើត​អួល​ចុក​ណែន​បាន ។ នេះ​គឺជា​ពេល​ចុង​ក្រោយ​ហើយ ដែល​យើង​លែង​បាន​ឃើញ​រូបគេ​តទៅទៀត ។​

​គេ​លេង​បទ ហែ​ទីនាំង​ព្រះ សម្រាប់​ដង្ហែ​ព្រះ​ពុទ្ធរូប​ដែល​កសាង​ហើយ យាង​ទៅ​ដាក់​លើ​បល្ល័ង្ក ការ​ដង្ហែ​ទៀន​ព្រះវស្សា ការ​ដង្ហែ​ព្រះករុណា​ក្នុងពេល​អភិសេក ការ​ដង្ហែ​ធាតុ​អ្នកមានគុណ​យកទៅ​បញ្ចុះ ហើយ​ក៏​លេង​ថ្វាយព្រះបរ​ម​សព​នៃ​ព្រះករុណា និង​សម្តេច​ព្រះសង្ឃរាជ​ដែរ ។ នៅពេល​លេង​បទ​ទីនាំង​ព្រះ គេ​លេង​ស្រ​ឡៃ និង​ស្គរ​មុខ​ពីរ ចំនួន​ពីរ ដោយ​ដក​ស្គរ​ឥណ្ឌា​ចេញ​ទាំង​អស់ ។ បទ​ទីនាំង​ព្រះ អាច​ទាញអារម្មណ៍​យើង​ឱ្យ​មើល​ឃើញ​ភាព​អណ្តែត គឺ​អណ្តែតត្រសែត​ខ្ពស់​នៅ​ឯអាកាស ។ យើង​ហាក់​ឃើញ​លោក​អណ្តែត​ពីលើ​នៅ​ដែន​នភាល័យ ឬ​ឆ្ពោះទៅកាន់​ឋាន​សួគ៌ា​ល័យ ។​

​ចំពោះ​ការលេង​កំដរ​កីឡាប្រដាល់​គុណ​ខ្មែរ​វិញ គេ​លេង​បទ យោ​ន សម្រាប់​ឱកាស​ថ្វាយបង្គំ​គ្រូ ដែល​មានន័យ​ថា​បោះ ឬ​ពួយ ឯ​ពេល​ប្រយុទ្ធ គេ​លេង​បទ​ស្គរ​ឈ្នះ ក្លងខែក ។ បានជា​គេ​ហៅ​ថា​បទ​ស្គរ​ឈ្នះ ព្រោះ​គេ​យក​ស្គរ​ឥណ្ឌា​ពីរ​មក​លេង​កំដរ​ឆ្លងឆ្លើយ​គ្នា​វិញ ។ ស្គរ​ឥណ្ឌា​នេះ​មាន​រាង​សង្គម​វែង​មានមុខ​ពីរ តូចធំ ល្អៀង​ខុសគ្នា​តែ​បន្តិច​ទេ ហើយ​វាយ​ទាំង​ពីរ​ខាង ។ គេ​តែង​ចាត់ចែង​ឱ្យ​មាន​វង់​តន្ត្រី​ស្គរ​ឈ្នះ ចូល​មក​បំពេញ​នាទី​ដើម្បី​ជំរុញ​ទឹកចិត្ត​កីឡាករ ។ សូរ​ឧបករណ៍​ស្រ​ឡៃ ដើរតួ​យ៉ាង​សំខាន់​សម្រាប់​ចំពោះ​បទ​ថ្វាយបង្គំ​គ្រូ ព្រោះ​សំនៀង​បង្អូស​វែងៗ បាន​ទាញអារម្មណ៍​កីឡា​រករ ឱ្យ​មូល​គិតតែ​ទៅលើ​ពាក្យ​បណ្តាំ​ណែនាំ​របស់​គ្រូ ឬ​បទ​ពិសោធន៍​ដែល​គេ​បាន​អនុវត្ត​កន្លងមក ។ ម្យ៉ាងទៀត នៅពេល​គេ​ស្មិង​ស្មាធិ៍ ថ្វាយបង្គំ​គ្រូ​នៅលើ​សង្វៀន សូរ​ស្រឡៃ​យឺតៗ​មួយៗ នោះ​មាន​អានុភាព​ឱ្យគេ​រំភើប​ដោយ​បង្កើន​កម្លាំង​ផ្ទុក​ពេញ​ខ្លួន ឬ​អាច​ជា​ការប្រឹងប្រែង​កម្តៅ​សាច់ដុំ ។ កីឡាករ​ចូល​ប្រកួត​ដោយ​ឥត​ខ្លាចញញើត ទោះ​ជា​គេ​បានដឹងថា កីឡា​នេះ មាន​ប្រពៃណី​សាហាវ​ប្រកបដោយ​គ្រោះថ្នាក់​ក៏ដោយ ។ គ្រប់​ចលនា​រាងកាយ មានការ​គេច ឬ​ដកថយ​ជាដើម នោះ គឺ​ដោយសារ​ចង្វាក់​ស្គរ​ជា​អ្នកជំរុញ ។ អ្នក​វាយ​ស្គរ​តែងតា​មដាន​មើល​គ្រប់​សកម្មភាព ហើយ​រន្ថើន​ចង្វាក់​សំឡេង​ស្គរ​នៅពេល​កីឡា​រករ​ស្ទាក់ស្ទើរ​រារែក​មិន​ចង់​ចូល​លុក ។ កីឡាករ​សម្រុកចូល​ដោយ​ស្វ័យប្រវត្តិ​តាម​បញ្ជា​ស្គរ ហើយ​ប្រឹងប្រែង​វាយ​ដើម្បី​យក​ជ័យជម្នះ​លើ​គូ​ប្រយុទ្ធ ។​

​នៅ​មាន​កីឡា​ពីរ​ប្រភេទ​ទៀត ដែល​ត្រូវ​កំដរ​ដោយ​តន្ត្រី​ស្គរ​ឈ្នះ​នេះ​ដែរ គឺ​កីឡា​ល្បុក្កតោ និង​កីឡា​ចំ​បាប់ ។ កីឡា​ល្បុក្កតោ មិន​ប្រើ​ភ្លេង​ក្នុងការ​ថ្វាយបង្គំ​គ្រូ​ទេ ។ បន្ទាប់​ពី​ស្មិងស្មាធិ៍ និង​សម្រួល​ឥរិយាបថ​រួច អាជ្ញាកណ្តាល​ស្រែក ១ ២ ៣ ឬ​គោះត្រឡោក ៣​ឱ្យ​ជា​សញ្ញា រួច​កីឡាករ​ចូល​ប្រកួត​តែម្តង ។ ប៉ុន្តែ​នៅពេល​ប្រកួត គេ​ត្រូវ​កំដរ​បទ ផ្លែ​ង មានន័យ​ថា​បាញ់ ។ បទ​នេះ អ្នកខ្លះ​គេ​ហៅថា បទ​សា​ឡូ​ម៉ា ដែល​យើង​តែង​ឮ​តន្ត្រីករ​ផ្លុំ​កំដរ​ឈុត​ប្រយុទ្ធ​នានា ក្នុង​របាំ​ក្បាច់បុរាណ ដូច​ជា​ការ​ផ្លែង​សរ​របស់​ព្រះរាម​ជាដើម ។ ប៉ុន្តែ​នៅពេល​លេង​បទ​នេះ គេ​ច្រើន​ប្រើ​ស្រឡៃ​ពិណពាទ្យ តែ​នៅ​តែ​កំដរ​ដោយ​ស្គរ​ឥណ្ឌា​ដដែល ។ ស្គរ​នេះ ក៏​មាន​តួនាទី និង​អានុភាព​ជំរុញ​អំពើ​កីឡា​ល្បុក្កតោ​ដូច​កីឡាប្រដាល់​គុណ​ខ្មែរ​ដែរ ។​

​ចំពោះ​កីឡា​ចំ​បាប់ ប្រភេទ​តន្ត្រី​ស្គរ​ឈ្នះ មាន​តួនាទី​កំដរ​តែ​ចង្វាក់​សុទ្ធ បានសេចក្តីថា គ្មាន​ឧបករណ៍​ដែល​លេង​ឱ្យចេញ​ជា​សាច់​បទ​ទេ ។ ឯ​សាច់​ចង្វាក់​ដែល​ស្គរ​ឈ្នះ​កំដរ​នោះ ក៏​មិន​មាន​តែ​សាច់​ចង្វាក់​ដដែលៗ​ដែរ គឺ​តន្ត្រី​ករចេះ​វាយ​ចេញ​ជា​បទ​បាន ៥​បទ ដោយ​បញ្ចេញ​ជា​សូរសៀង​គួរ​ឱ្យ​រំភើប​ជក់​ចិត្ត ចេញពី​បទ​មួយ ចូល​បទ​មួយ តាម​កម្មវិធី​ក្នុង​ការប្រកួត​ជា​បន្តបន្ទាប់ ៕ (​ដោយ​៖ គង់ ឧត្តម​)

ព័ត៌មានផ្សេងទៀត