«​ឆ្មប​បុរាណ​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ​»

ដោយ៖ ចេន សុជាតា 16-12-2016 5:49 pm 4163
រូបភាពតំណាងបង្ហាញពីការសម្រាលកូនដែលគេបានឆ្លាក់ជាប់នឹងជញ្ជាំងប្រាសាទ

​អស់​រយៈកាល​ជាច្រើន​ពាន់​ឆ្នាំ​មកហើយ ដែល​សង្គម​ខ្មែរ​មាន​សេចក្ដី​ត្រូវការ​ខាង​ផ្នែក​សេវា​សម្រាលកូន ដែល​ជា​ចំណេះ​ជំនាញ​មួយ​បែប ខុសប្លែក​ពី​សត្វ ដែល​កើតកូន​តាម​លក្ខណៈ​ធម្ម​ជាតិ​។ ដោយហេតុ​ថា​គ្មាន​ក្បួន​វេជ្ជសាស្ត្រ​ទំនើប នៅតាម​ទីជនបទ​ស្រុក​ស្រែចម្ការ ឬ​តំបន់​ដែល​ឆ្ងាយៗ ពី​ប្រជុំជន នៅ​ពេល​ស្ត្រី​ឈឺពោះ​ឆ្លងទន្លេ ជា​ចាំបាច់​គេ​ត្រូវ​ពឹងពាក់​លើ​ឆ្មប (​ឬ​អាច​ហៅថា យាយ​ម៉ប​) ដើម្បី​ជួយ​បង្កើតកូន​។ និយាយ​ដល់​ចំណុច​នេះ តើ​យើង​បានដឹង​ទេ​ថា «​ឆ្មប​» មាន​ប្រភព​មកពីណា​? តើ​គាត់​ទទួលបាន​ការបណ្ដុះបណ្ដាល​យ៉ាងដូចម្ដេច​ទើប​ក្លាយទៅជា​ឆ្មប​?

ស្ដាប់ជាសំឡេង៖

«​ឆ្មប ឬ​យាយ​ម៉ប​» (​ដូន​ម៉ប​) គឺជា​ស្ត្រី​ដែល​មាន​ចំណេះ​ជំនាញ​ខាង​ផ្នែក​សម្រាក​កូន​។ មិន​ត្រឹមតែ​ប៉ុណ្ណោះ «​យាយ​ម៉ប​» ក៏​ជា​អ្នកផ្ដល់​ដំបូន្មាន​ដល់​ស្ត្រី​ដែល​មាន​ផ្ទៃពោះ​ក្នុង​ការថែរក្សា​គភ៌ ប្រាប់​ដល់​ស្ត្រី​ឲ្យ​រក​ថ្នាំ​ឫស​ឈើ ឫស​ព្រៃ​មក​ដាំ​ផឹក ដើម្បី​ឲ្យ​សុខភា​ពកូន​ក្នុង​ផ្ទៃ​ល្អ និង​ជួយ​ការពារ​កូន​កុំឲ្យ​ថ្លោ​សពេក​ជាពិសេស​សម្រាប់​ស្ត្រី​ដែល​ទើប​មាន​កូន​ដំបូង​ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​ពិបា​កកើត​។ គេ​មិន​បានដឹងថា «​ឆ្មប​» មាន  កំណើត​តាំងពី​ពេលណា​មក​ទេ ប៉ុន្តែ​បើ​តាម​កម្រង​ឯកសារ​ស្ដីពី ប្រពៃណី និង​ទំនៀម​ទំលាប់​ខ្មែរ បានបង្ហាញ​ថា ជនជាតិខ្មែរ​តាំងពី​សម័យ​នគរ​ភ្នំ តរៀងមក គិត​ទាំង​ស្ដេច នាម៉ឺន​ធំៗ សេនាបតី សេដ្ឋី ប្រជារាស្ត្រ​សាមញ្ញ​ធម្មតា សុទ្ធតែ​ត្រូវ​បាន​ប្រសូត ឬ​បង្កើត​ដោយ​ឆ្មប​បុរាណ​ទាំងអស់​។ ទំនៀម​នេះ​បាន​ក្លាយជា​ប្រពៃណី​របស់​ខ្មែរ​ទៅ​ហើយ ដែល​មកទល់ពេលនេះ​បើទោះបីជា​មាន​វិទ្យាសាស្ត្រ​រីកចម្រើន​យ៉ាង​ណា​ក្ដី ក៏​ប៉ុន្តែ​នៅ​តាម​តំបន់​ដាច់ស្រយាល​ឆ្ងាយៗ​ពី​ទីប្រជុំជន គឺ​ឃើញ​នៅតែ​មាន​វត្តមាន​យាយ​ម៉ប ជួយ​សម្រាលកូន​នៅឡើយ​។

តួនាទី «​ឆ្មប​» ពុំមែន​ជា​មុខរបរ​សួរ​ពូជ​បន្ត​គ្នា​ពី​ម្ដាយ​ទៅ​កូន​ឡើយ គេ​អាច​និយាយបាន​ថា ម្ដាយ​ជា​ឆ្មប ក៏​ប៉ុន្តែ​កូន​របស់​គាត់​មិនចេះ​វិជ្ជា​ឆ្មប​ក៏មាន​។ ការបណ្ដុះបណ្ដាល​ឆ្មប នៅតាម​ជនបទ​គឺ​គេ​ធ្វើឡើង​តាមរយៈ​ការពិនិត្យ​មើល​លើ​និស្ស័យ​។ បើ​យាយ​ម៉ប​សម្គាល់​ស្ត្រី​ណា​មាន​អត្តចរិត ឬ​មាន​លក្ខណៈសម្បត្តិ​អាច​ធ្វើ​ឆ្មប​បាន ឬ​អាច​បន្ត​តំណែង​ពី​គាត់​បាន គាត់​តែ​ហៅ​ស្ត្រី​នោះ​ឲ្យចូល​រួម​ក្នុង​ការ​បង្កើតកូន​ជាមួយ​គាត់ ក្នុងនាម​ជា​ជំនួយការ ឬ​ជា​ឆ្មប​កម្មសិក្សាការី​។ នៅពេល​ដែល​ចេះ​ចាំ​ស្ទាត់​គ្រប់សព្វ​ភារកិច្ច​អស់ហើយ ឆ្មប​ថ្មី​អាច​ស្នង​តំណែង​ពី​ឆ្មប​ចាស់​បាន​ហើយ ពោលគឺ​អាច​ជួយ​ដើរ​តួនាទី​ជំនួស​ឆ្មប​ចាស់​បាន​តែ​ម្ដង​។

ងាយ​មក​និយាយ​ពី​លក្ខណៈសម្បត្តិ​របស់​ឆ្មប​បន្តិច​។ ស្ត្រី​ដែល​មាន​តួនាទី​ធ្វើ​ជា​ឆ្មប​ត្រូវ​មាន​លក្ខណៈសម្បត្តិ និង​សីលធម៌​មួយចំនួន​ដូចជា​៖

-​    ​មាន​បេះដូង​បើកទូលាយ មាន​អធ្យាស្រ័យ​ល្អ មាន​មនោសញ្ចេតនា​អាណិតអាសូរ​ស្ត្រី​ដូចគ្នា ហើយ​ត្រៀម​ខ្លួន​បម្រើ​គ្រប់ពេលវេលា គ្រប់​កាលៈទេសៈ មិន​ប្រកាន់​ថា​យប់ ថ្ងៃ ជិត​ឆ្ងាយ ភ្លៀង​ព្យុះ​...​នោះឡើយ​។​
-​    ​គ្មាន​ចិត្ត​លោភលន់ មាន​អត្តចរិត​ស្លូតបូត សុភាពរាបសារ មិន​ប្រកាន់​ច្រើន មិន​ឆ្មើងកន្ទ្រើង មិន​ខ្ពើមរអើម​ឈាម​...
-​    ​ជា​មនុស្ស​មាន​ចិត្តធម៌ និង​មាន​ឫកពារ​ថ្លៃថ្នូរ គួរ​ជាទី​គោរព​ស្រលាញ់​ពី​សំណាក់​អ្នក​ផងទាំងពួង​...​។​

កាលណា​ស្ត្រី​មាន​ផ្ទៃពោះ​ឈាន​ដល់​ដំណាក់កាល​គ្រប់​ខែ​ហើយ​នោះ បុរស​ជា​ប្ដី​តែង​ស្វះស្វែង​រក​សម្ភារៈ​បម្រុង​ទុក​ជា​ស្រេច ដូចជា​៖ ឧស​សម្រាប់​អាំង​ឆ្អើរ​កម្ដៅ​ភរិយា​ដែល​ទើប​សម្រាក​កូន​រួច ចន្លុះ​សម្រាប់​បំភ្លឺ​នៅ​ពេលយប់ កន្ទេល​សម្រាប់​បិទបាំង​ពេល​សម្រាល ឬ​ឆ្នាំង​ធំ​សម្រាប់​ដាំទឹក​ជាដើម​...​។ នៅពេល​ដែល​ដល់​ថ្ងៃ​ឈឺពោះ​ជិត​សម្រាល​ហើយ​នោះ បុរស​ជា​ប្ដី​មុខជា​ម្នីម្នា​រត់​អ្នកភូមិ​មកជួយ និង​រត់​ទៅ​រក​យាយ​ម៉ប​មក​ជួយ​សម្រាលកូន​ខ្លួន​ជាក់​ជាមិនខាន​។ ក្នុង​កាលៈទេសៈ​បែបនេះ គេ​បាន​ប្រៀប​ទៅ​នឹង​វេលា​ដែល «​ទូក​តូច​មួយ​អុំ​ឆ្លងទន្លេ​មាន​រលក​ធំៗ បោកបក់​យ៉ាង​ខ្លាំង ដែល​អាច​ប្រឈម​នឹង​គ្រោះថ្នាក់​លិចលង់​គ្រប់ពេល​»​។

ងាក​មក​និយាយ​ពី​សកម្មភាព ឬ​ដំណើរការ​របស់​យាយ​ម៉ប​កាលពី​ជំនាន់​ដើម​បន្តិច នៅពេល​ដែល​ស្ត្រី​កំពុង​ឈឺពោះ​សម្រាលកូន យាយ​ម៉ប​បាន​ឲ្យ​ស្ត្រី​ឆ្លងទន្លេ​នោះ​បញ្ឈរជង្គង់ ហើយ​ខំប្រឹង​តាម​ចង្វាក់​ដង្ហើម​ដែល​យាយ​ម៉ប​គាត់​បញ្ជា​។ លុះ​កូន​បាន​ចាក​ផុត​ពី​ឧទរ​ម្ដាយ​ហើយ យាយ​ម៉ប​ក៏​យក​អំបោះ​មក​ចង​ទងផ្ចិត​ទារក នឹង​បាន​កាត់​ចេញពី​ទងសុក​របស់​ម្ដាយ​។ ក្រោយមក​យាម​ម៉ប​បាន​យក​ទា​រកម​ផ្ងូត​ទឹក និង​យក​កំណាត់​មក​រុំ​ទារក បន្ទាប់មក​ក៏​យក​ទារក​មក​ផ្អិប​នឹងទ្រូង​របស់​ម្ដាយ​ដើម្បី​ទទួលបានភាព​កក់ក្ដៅរ​វាង​ម្ដាយកូន​។ ក្រោយមកទៀត យាយ​ម៉ប​ក៏​យក​ទារក​ចេញ​ពី​ម្ដាយ ដើម្បី​កុំឲ្យ​ទារ​ក​ត្រូវ​កម្ដៅភ្លើង​ពី​ម្ដាយ ដែល​គេ​ដុត​រោល​ឲ្យ​ឆ្អិន​សរសៃ​ខ្ចី​។ ជា​ការ​គួរ​កត់សម្គាល់ យាយ​ម៉ប​ធ្វើ​ការងារ​នេះ​យ៉ាង​ស្និទ​ដៃ​បំផុត ឥត​មាន​ខ្ពើមរអើម​អ្វី​ទាំងអស់​។ ត្រង់​ចំណុច​នេះ​ហើយ ដែល​គេ​ចាត់ទុកថា យាយ​ម៉ប គឺជា​អ្នកមានគុណ​សម្រាប់​គ្រួសារ​ពួកគេ និង​ទទួលបាន​ការគោរព​ស្រលាញ់​ពេញទាំងភូមិ​ស្រុក​។ ក្រោយ​ពី​ការ​សម្រាលកូន​បាន​ចប់សព្វគ្រប់​អស់ហើយ យាយ​ម៉ប​ក៏បាន​ផ្ដល់​ដំបូន្មាន​ដល់​ស្ត្រី​ជា​ម្ដាយ និង​បុរស​ជា​ប្ដី ពី​របៀប​ថែទាំ​ភរិយា និង​ទារក រួច​គេ​ក៏​ជូន​យាយ​ម៉ប​ត្រឡប់ទៅផ្ទះ​វិញ​។

លុះដល់​វេលា​អាំង​ភ្លើង​ចំនួន​៧​ថ្ងៃ ឬ​បី​ថ្ងៃ បាន​ចប់សព្វគ្រប់​តាម​ឆ្ម​ម​កំណត់​ហើយ​នោះ នៅ​ថ្ងៃ​ចុងក្រោយ​នៃ​ការ​អាំងភ្លើង បុរស​ជា​ប្ដី​ក៏​បាន​ទៅ​អញ្ជើញ​ឆ្មប​មក​ម្ដង​ទៀត ដើម្បី​រៀបចំ​ពិធី​បង្កក់ឆ្មប ក្នុងន័យ​គោរព​ដឹងគុណ​ឆ្មប​ដែល​ជួយសង្គ្រោះ​ជីវិត​ប្រពន្ធ និង​កូន​របស់​គេ​។ ក្នុង​ពិធី​នេះ​ផង​ដែរ ក៏​មាន​ការអញ្ជើញ​អាចារ្យ​មក​រៀបចំ​ពិធីសែនព្រេន ប្រកាស​ដល់​ព្រលឹង​ជីដូន ជីតា អ្នកតា​ចាស់​ស្រុក និង​ញាតិ​ការ​ទាំង​ប្រាំពីរ​សណ្ដាន ឲ្យដឹង​លឺ និង​ទទួលស្គាល់​ថា​គ្រួសារ​នេះ បាន​បន្ថែម​សមាជិក​ថ្មី​ម្នាក់​ទៀត​ហើយ ព្រមទាំង​សុំ​ពរ​ពី​ព្រលឹង​ដូនតា​ឲ្យជួយ​ថែរក្សា​ក្មេងនោះ​ឲ្យបាន​ធំធាត់ កុំឲ្យ​មាន​ជំងឺ​តម្កាត់​អ្វី​មក​បៀតបៀន​។

សរុប​មក​វិញ ការលើក​យក​ប្រវត្តិ និង​សកម្មភាព​ខ្លះៗ​របស់​ឆ្មប​បុរាណ​មក​បង្ហាញ​នៅពេលនេះ ដោយ​ចង់បង្ហាញ​ថា នេះ​ជា​ប្រពៃណី​ទំនៀម​ទំលាប់​ខ្មែរ​មួយ​ដែល​ប្រជាជន​បាន​អនុវត្ត​តៗ​គ្នា​តាំងពី​បុរាណ​មក រហូតដល់​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​តំបន់​ខ្លះ​ក៏​នៅ​មាន​ការអនុវត្ត​ដែរ បើទោះបីជា​មាន​បច្ចេកវិទ្យា​ទំនើប​គ្រប់គ្រាន់​ក៏ដោយ​។ មួយ​វិញ​ទៀត​ក៏​ចង់​បង្ហាញ​ឲ្យ​កូន​ខ្មែរ​បច្ចុប្បន្ន និង​អ្នកសិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​មួយ​ចំនួន បានដឹង​ពី​ចំណេះ​ជំនាញ​របស់​ខ្មែរ​បុរាណ​ក្នុងការ​សម្រាលកូន ដែល​មិនទាន់​មាន​ការវិវត្ត​តាម​ចរន្ត​ទំនើប​និយម​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​វិទ្យាសាស្ត្រ​តាម​បែប​លោកខាងលិច​៕

ព័ត៌មានផ្សេងទៀត